۞ امام رضا (ع) :
از نشانه های دین فهمی ، حلم و علم است ، و خاموشی دری از درهای حكمت است . خاموشی و سكوت ، دوستی آور و راهنمای هر كار خیری است.

موقعیت شما : صفحه اصلی » حقوق جزا

افشای اسرار

اسرار جمع سر است و سر نيز در لغت به هر كار پوشيده و مخفي كه انسان آن را در درون خود مخفي نگه مي‌دارد، گفته مي‌شود. به موضوعي سر گفته مي‌شود که داراي چنين ويِژگي‌هايي است: 1- افشاي آن به آبرو و حيثيت افراد لطمه وارد كند، 2- مصلحت مشروع اقتضا کند كه آن […]

اسرار جمع سر است و سر نيز در لغت به هر كار پوشيده و مخفي كه انسان آن را در درون خود مخفي نگه مي‌دارد، گفته مي‌شود. به موضوعي سر گفته مي‌شود که داراي چنين ويِژگي‌هايي است: 1- افشاي آن به آبرو و حيثيت افراد لطمه وارد كند، 2- مصلحت مشروع اقتضا کند كه آن سرّ مخفي بماند؛ 3- افراد محدودي آن راز و سرّ را بدانند.


منظور از اسرار حرفه‌اي، موارد و موضوعاتي است که اشخاص به مناسبت حرفه و شغل خود به دست آورده باشند بنابراين مي‌توان سرّ را امري دانست كه به مناسبت شغل و حرفه‌اي در اختيار ديگري قرار مي‌گيرد و مصلحت مشروع، اقتضا مي‌كند كه آن سرّ مخفي بماند. به همين دليل است كه اين قبيل اسرار را اسرار حرفه‌اي مي‌نامند.در کشور ما قانونگذار، افشاي اسرار مردم را از سوي افرادي که به مناسبت شغل و حرفه‌شان اسرار مردم را به دست مي‌آورند، جرم مي‌داند و مرتکب را قابل تعقيب و مجازات مي شناسد؛ چرا که در اين مشاغل مردم به دليل نيازشان به اين افراد مراجعه مي‌کنند و بايد به آنها اطمينان داشته باشند و بر مبناي همين اطمينان اسرار خود را بيان کنند تا از راهنمايي‌هاي آنها براي رفع مشکل خود برخوردار شوند.ملاك قابل مجازات بودن افشاي اسرار، قوت جنبه عمومي اين عمل است؛ چرا که دارا بودن شغل و حرفه‌اي كه مردم نيازمند مراجعه به آن هستند، موجب اطمينان مردم شده است و مردم با تكيه بر اين اطمينان راز و سرّ خود را نزد اين افراد بازگو مي‌كنند. در حقيقت افشاي راز موجب بي اعتمادي مردم و اختلال در نظم اجتماعي خواهد شد.
 عنصر قانوني جرم افشاي اسرار حرفه‌اي
ماده 648 بخش تعزيرات قانون مجازات اسلامي مقرر مي‌دارد: «اطبا، جراحان، ماماها، داروفروشان و تمامي كساني كه به مناسبت شغل و حرفه خود محرم اسرار مي‌شوند، هرگاه در غير از موارد قانوني، اسرار مردم را افشا كنند، به سه ماه و يك روز تا يك سال حبس يا يك مليون و 500 هزار تا 6 مليون ريال جزاي نقدي محكوم مي‌شوند.»
 شرايط تحقق جرم افشاي سر
1- ركن مادي يا عمل افشاي سر: مقصود از افشا سر، اعلام و افهام آن به ديگران است، ممكن است اعلام از طريق وسايل كتبي اعم از مطبوعاتي و غيرمطبوعاتي صورت پذيرد و ممكن است به صورت زباني باشد. تعداد اشخاصي كه سر براي آنان افشا مي‌شود، شرط نيست. بازگو كردن سرّ حتي به عنوان كاملاً خصوصي و محرمانه به يك نفر نيز مشمول اين ماده خواهد بود.
همچنين افشاي قسمتي از سرّ در صورتي كه داراي وضوح كافي باشد از مصاديق اين ماده خواهد بود. مطلع بودن قبلي افرادي از موضوع سر نيز مجوزي براي افشاي آن از طرف راز دار حرفه‌اي نيست.
2- شخصيت رازدار: فاش كننده مطلب بايد از جمله كساني باشد كه به مناسبت شغل يا حرفه‌ خاص خود، محرم اسرار مردم است. بنابراين افراد و اشخاص محدود و معيني مكلف به حفظ اسرار خواهند شد. قانونگذار در ماده 648 بخش تعزيرات قانون مجازات اسلامي، اطبا، جراحان و ماماها را به عنوان رازداران حرفه‌اي معرفي كرده است.
3- وجود سرّ حرفه‌اي: امر فاش‌شده در ميان صاحب سرّ و طرف او جنبه نهاني داشته و ديگران از آن با خبر نباشند. به علاوه مطلب به‌نحوي باشد كه صاحب آن فقط به اعتبار حرفه و موقعيت طرف، ناگزير از ابراز آن به او شده باشد اما شرط نيست كه سرّ به نحوي باشد كه افشاي آن موجب ضرر شخصي صاحب آن نيز شود؛ چون در اين مورد آنچه موجب مجازات است، نفس عمل افشاي سرّ حرفه‌اي است.
4- عنصر معنوي جرم افشاي اسرار حرفه‌اي: جرم افشاي اسرار حرفه‌اي از جرايم عمدي بوده و تحقق عمد ناظر به آن است كه مرتكب، سرّي را كه بايد نزد او محفوظ بماند، آگاهانه بازگو كند.
5- افشاي سرّ به موجب قانون تجويز نشده باشد؛ چنانچه در متن ماده 648 اين شرط با عبارت زير بيان شده است «هر گاه در غير از موارد قانوني اسرار  مردم را افشا كنند»
بر اين اساس، مهمترين موارد تجويزشده از طرف قانون شامل موارد ذيل است:
1- گاهي براي تأمين مصالح بهداشتي افراد جامعه افشا سرّ از ناحيه رازداران حرفه‌اي مجاز است.
2- در پاره‌اي از اوقات قانونگذار به منظور حفظ مصالح و منافع اجتماعي، اشخاص معيني را مكلّف به بيان اطلاعات و معلومات شغلي خود مي‌کند؛ هر چند آن اطلاعات واجد خصيصه سرّي باشند. به عنوان مثال در مواقعي كه جرم واقع شده اما هنوز مرتكب آن تحت تعقيب قرار نگرفته است و از اين حيث اطلاعات اين اشخاص راجع به موضوع جرم جزو اسرار مرتكب تلقي مي‌شود، افشاي چنين سرّي نه تنها جرم نيست بلكه خودداري از بيان به‌موقع آن جرم محسوب مي‌شود.
 موارد ضرورت افشاي اسرار موکل توسط وکيل
اصولاً وکيل و هر شخص ديگري که به موجب قانون حافظ اسرار مردم شناخته مي‌شود، حق ندارد اسرار آنان را افشا کند؛ مگر اينکه قانون او را مکلف به افشاي سر کند و چنانچه وکيل يا هر شخص ديگري که حافظ اسرار است، به حکم قانون افشاي سر نکند، مرتکب تخلف مي‌شود. به عنوان مثال اگر متهم نوشته‌هاي خود را که موثر در کشف جرم است، به وکيل خود سپرده باشد و با درخواست بازپرس، وکيل از ارايه آنها خودداري کند، به مجازات مقرر براي خلاصي متهم از محاکمه محکوم مي‌شود.
 برخي موارد ضرورت حفظ اسرار
کارگزاران بورس، از جمله افرادي هستند که مکلفند اسرار دستوردهندگان را نزد خود حفظ کنند و حق افشاي دستورهاي رسيده را ندارند و در صورت تخلف به مجازات افشاي سر محکوم مي‌شوند.ايرانيان مقيم داخل و خارج کشور و نيز خارجيان مقيم ايران بايد به پرسش‌هاي مربوط به سرشماري‌ها و آمارگيري‌هاي رسمي که در کشور انجام مي‌شود، پاسخ صحيح بدهند. آمار و اطلاعاتي که ضمن آمارگيري از مردم به دست مي‌آيد، محرمانه است و جز در تهيه آمارهاي عمومي و کلي نبايد مورد استفاده قرارگيرد و نمي‌توان از اين اطلاعات در مراجع قضايي، اداري و مالياتي و نيز نظاير آن استفاده کرد.مطبوعات نيز حق ندارند مذاکرات غيرعلني مجلس شوراي اسلامي و مذاکرات غيرعلني محاکم دادگستري يا تحقيقات مراجع اطلاعات و قضايي را که طبق قانون، افشاي آنها مجاز نيست، افشا کنند.

روزنامه حمايت – چهارشنبه – 15/11/1393/س

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • در صورتی که نیاز به مشاوره حقوقی دارید از این قسمت استفاده کنید، در غیر این صورت سوال شما حذف می گردد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*