۞ امام رضا (ع) :
از نشانه های دین فهمی ، حلم و علم است ، و خاموشی دری از درهای حكمت است . خاموشی و سكوت ، دوستی آور و راهنمای هر كار خیری است.

موقعیت شما : صفحه اصلی » حقوق خانواده

حضانت ( قسمت اول )

در این مطلب شما با مفهوم حضانت و پرسش و پاسخ های مربوط به آن آشنا می شوید . تایپ: احسان نصوحی تذکر : استفاده از مطالب فقط با ذکر منیع www.lawgostar.com مجاز می باشد و در غیر اینصورت شرعا و قانونا حرام می باشد . کلمه حضانت در لغت به معنی نگاهداری است . […]

در این مطلب شما با مفهوم حضانت و پرسش و پاسخ های مربوط به آن آشنا می شوید .

تایپ: احسان نصوحی

تذکر : استفاده از مطالب فقط با ذکر منیع www.lawgostar.com مجاز می باشد و در غیر اینصورت شرعا و قانونا حرام می باشد .

کلمه حضانت در لغت به معنی نگاهداری است . قانون مدنی این کلمه را تعریف نکرده است ، لیکن بعضی از فقهای امامیه در تعریف آن چنین گفته اند : (( حضانت عبارتست از ولایت و سلطنت بر تربیت و متعلقات آن از قبیل نگاهداری کودک ، گذرادن او در بستر ، سرمه کشیدن ، پاکیزه کردن ، شستن جامه های او و مانند آن )) .

در حقوق اسلام گفته اند : شخصی که حضانت طفل به او واگذار می شود باید آزاد ، مسلمان ( در صورتی که طفل مسلمان باشد ) و امین باشد .

همچنین بعضی از فقهای امامیه گفته اند : مادری که عهده دار حضانت است نمی تواند طفل را از شهر به روستا ببرد ، زیرا تعلیم و تربیت کودک در شهر بهتر از روستا تامین می گردد .

قانون حمایت خانواده 1353 تکلیف جدیدی برای کسی که حضانت طفل به او واگذار شده به شرح زیر مقرر داشته است : (( پدر یا مادر یا کسانی که حضانت طفل به آنها واگذار شده نمی توانند طفل را به شهرستانی غیر از محل اقامت مقرر بین طرفین و یا غیر از محل اقامت قبل از وقوع طلاق و یا به خارج از کشور بدون رضایت والدین بفرستد ، مگر در صورت ضرورت ، با کسب اجازه از دادگاه )) ( تبثره 1 ماده 14 ) .

آیا شیر دادن جزو حضانت است ؟

در فقه امامیه رضاع یا شیر دادن مادر به طفل جزو حضانت نیست ؛ شیردادن مادر امری مستحب است نه واجب ، مگر اینکه مرضعه ای بجز مادر وجود نداشته باشد ، یا وجود داشته ولی به علت فقدان پدر یا فقر او و نبودن مالی برای کودک نتوان رضاع را به زن دیگری واگذار کرد .

قانون مدنی همین نظر را پذیرفته ، مقرر می دارد : (( مادر مجبور نیست که به طفل خود شیر بدهد ، مگر در صورتی که تغذیه طفل به غیر شیر مادر ممکن نباشد )) ( ماده 1176 ) .

چون مادر اصولا مکلف به شیردادن فرزند خود نیست ، می تواند برای این کار ، در صورتی که آن را بپذیرد ، اجرت مطالبه کند .

*هرگاه شیردادن کودک بر مادر واجب باشد آیا مادر می تواند در ازای آن اجرت مطالبه کند ؟

قول مشهور فقهای امامیه این است که مادر ، در فرض مذکور ، مستحق اجرت است . قاعده دیگری که فقها امامیه گفته اند این است که مادر اگر بخواهد طفل خود را شیر دهد ، نسبت به دیگران اولویت خواهد داشته ، مشروط بر اینکه مجانا این کار را به عهده بگیرد ، یا اجرتی بخواهد که بیش از آنچه دیگران مطالبه می کنند نباشد . اما اگر مزدی که مادر می خواهد بیشتر باشد ، پدر می تواند رضاع را به دیگری واگذار نماید و مادر حق تقدم نخواهد داشت .

اشخاصی که عهده دار حضانت هستند

حضانت در درجه اول حق و تکلیف طبیعی پدر و مادر است که طفل را به دنیا آورده اند . این تکلیف تا زمانی که طفل به سن بلوغ نرسیده باقی است .

اولویت هریک از پدر و مادر

بنابر قول مشهور فقها امامیه ، مادر تا دوسال در مورد پسر و تا هفت سال در مورد دختر بر پدر اولویت و تقدم دارد .

قانون مدنی در این زمینه از قول مشهور فقهای امامیه پیروی کرده و می گوید : (( برای حضانت و نگاهداری طفلی که ابوین او جدا از یکدیگر زندگی می کنند ، ماد تا سن 7 سالگی اولویت دارد و پس از آن با پدر است .

تبصره – بعد از 7 سالگی ، در صورت حدوث اختلاف ، حضانت طفل با رعایت مصلحت کودک به تشخیص دادگاه می باشد )) ( ماده 1169 ق . م . ) .

فوت پدر یا مادری که عهده دار حضانت است

هرگاه پدر یا مادری که حضانت طفل به او واگذار شده است فوت کند ، حضانت ساقط می شود و نگاهداری طفل با آن دیگری که زنده است خواهد بود . ماده 1171 قانون مدنی قاعده مذکور را با رعایت زیر بیان کرده است : (( در صورت فوت یکی از ابوین حضانت طفل با آنکه زنده است خواهد بود ، هرچند متوفی پدر طفل بوده و برای او قیم معین کرده باشد )) .

مقصود این است که اگر پدر طفل برای سرپرستی و اداره اموال فرزند خود وصی معین کرده باشد ، در صورت فوت او ، حضانت بر عهده مادر خواهد بود نه وصی منصوب .

جنون پدر یا مادر

در صورت جنون پدر یا مادری که طفل تحت حضانت اوست نیز حضانت ساقط می شود و نگاهداری طفل با دیگری خواهد بود . ماده 1170 قانون مدنی در این باره می گوید : (( اگر مادر در مدتی که حضانت طفل با اوست مبتلا به جنون شود … حق حضانت با پدر خواهد بود )) .

شوهر کردن مادر

هرگاه مادری که حضانت طفل با اوست با دیگری شوهر کند ، برابر ماده 1170 قانون مدنی ، نگاهداری طفل به پدر واگذار می شود ، چه اغلب در این گونه موارد ، مادر نمی تواند وظیفه نگاهداری طفل را ، چنانچه باید انجام دهد و جمه بین وظایف ناشی از حضانت و تکالیفی که ازدواج بر دوش او می گذارد دشوار است . معهذا اگر دادگاه تشخیص دهد مادر با اینکه شوهر دیگری اختیار کرده برای نگاهداری طفل مناسب تر از پدر است حضانت را به مادر خواهد داد .

*هرگاه بر اثر ازدواج مادر ، حضانت طفل به پدر واگذار شود و پس از مدتی ازدواج مادر منحل گردد آیا حق خود را بر حضانت بازخواهد یافت ؟

در فقه امامیه مساله مورد اختلاف است . اکثر فقهای امامیه بر این عقیده اند که با انحلال ازدواج ( بجز در ایام عده رجعیه ) مادر حق خود را نسبت به حضانت بازخواهد یافت زیرا با زوال مانع ، ممنوع عود می کند .

ادامه دارد …..

————–

منبع : حقوق خانواده – دکتر حسین صفایی و دکتر اسدالله امامی

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • در صورتی که نیاز به مشاوره حقوقی دارید از این قسمت استفاده کنید، در غیر این صورت سوال شما حذف می گردد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*