۞ امام رضا (ع) :
از نشانه های دین فهمی ، حلم و علم است ، و خاموشی دری از درهای حكمت است . خاموشی و سكوت ، دوستی آور و راهنمای هر كار خیری است.

موقعیت شما : صفحه اصلی » آئین دادرسی مدنی

دادخواست

دادخواست عبارت است از تقاضاي كتبي و رسمي خواهان از دادگاه براي رسيدگي به پرونده قضايي در قالبي خاص و با شرايطي كه قانون پيش‌بيني کرده است. دادخواست بايد به صورت كتبي و بر روي برگه‌هاي چاپي مخصوصي كه از طرف دادگستري تهيه شده است، تنظيم شود. از نظر حقوقي، كسي كه دادخواهي مي‌كند، «خواهان»، […]

دادخواست عبارت است از تقاضاي كتبي و رسمي خواهان از دادگاه براي رسيدگي به پرونده قضايي در قالبي خاص و با شرايطي كه قانون پيش‌بيني کرده است.
دادخواست بايد به صورت كتبي و بر روي برگه‌هاي چاپي مخصوصي كه از طرف دادگستري تهيه شده است، تنظيم شود. از نظر حقوقي، كسي كه دادخواهي مي‌كند، «خواهان»، طرف مقابل او «خوانده» و آنچه از دادگاه تقاضا شده است، «خواسته» ناميده مي‌شود.


تفاوت دادخواست و درخواست
درخواست، تقاضايي است كه متقاضي به دادگاه يا مرجع ديگري مطرح مي‌کند و در قانون صورت و شكل معيني ندارد و ممكن است كتبي يا شفاهي باشد اما دادخواست كتبي است و شكل معيني دارد و به دادگاه تقديم مي‌شود.
اظهارنامه
در بسياري از موارد، قبل از تقديم دادخواست، طرفين از اظهارنامه استفاده مي‌كنند و در بعضي موارد به موجب قانون، ابلاغ اظهارنامه به عنوان يكي از شرايط طرح دعوا شناخته شده است.اظهارنامه برگي چاپي است كه ضمن آن هر كس مي‌تواند حق خود را از طرف مقابل مطالبه کند يا اگر اظهاراتي دارد، به طريق رسمي به طرف مقابل خود ابلاغ کرده و از او جواب بخواهد.
تفاوت اظهارنامه با دادخواست
اظهارنامه وسيله رسمي ارتباط و مذاكره بين افراد بوده اما دادخواست وسيله طرح دعوا در دادگاه است. اظهارنامه به خودي خود قدرت و ضمانت اجرايي ندارد. ارسال اظهارنامه بر خلاف دادخواست، براي مراجع قضايي، تكليفي به رسيدگي ايجاد نمي‌كند.
شرايط دادخواست
دادخواست بايد به زبان فارسي باشد و در روي برگه‌هاي رسمي مخصوصي نوشته شده و حاوي نكات زير باشد:
1- مشخصات خواهان شامل نام، نام‌ خانوادگي، نام پدر، سن، اقامتگاه و حتي‌الامكان شغل خواهان.در صورتي كه دادخواست توسط  وكيل تقديم شود، مشخصات وكيل نيز بايد قيد شود.
2- مشخصات خوانده شامل نام، نام‌ خانوادگي، اقامتگاه  و شغل خوانده. اقامتگاه بايد با تمام خصوصيات از قبيل شهر، روستا، دهستان و خيابان به نحوي نوشته شود كه ابلاغ به سهولت ممكن باشد.
3- تعيين خواسته و بهاي آن، مگر آن كه تعيين بها ممكن نبوده يا خواسته، مالي نباشد. خواهان بايد خواسته‌ خود را در دادخواست معين كند و اگر خواسته مالي باشد، آن را ارزيابي کند.خواسته دعوا ممكن است اموال منقول يا غيرمنقول، خسارت، تخليه، تقسيم ملک، طلاق و غيره باشد و بهاي خواسته نيز بايد مشخص شود تا ميزان هزينه دادرسي كه خواهان بايد بپردازد، معين شده و امكان تجديدنظرخواهي از رأي از ابتدا مشخص باشد.
4- تعهدات و جهات محکمه‌پسند كه به موجب آن خواهان خود را مستحق مطالبه مي‌داند؛ به طوري كه مقصود واضح و روشن باشد.
5- خواسته خواهان؛ منظور آن دسته از درخواست‌هاي خواهان است كه عنوان «خواسته» بر آن اطلاق نمي‌شود. بنابراين در صورت تمايل، خواهان بايد نسبت به هزينه‌هاي خارج از اصل دادخواست، درخواست رسيدگي به آنها را نيز مطرح کند.
6- ذكر ادله و وسايل اثبات خواسته كه خواهان براي اثبات ادعاي خود دارد، از قبيل اسناد و نوشته‌ها و نيز اطلاع مطلعان.
7- امضا يا اثر انگشت دادخواست‌دهنده؛ هر نوشته‌اي را وقتي مي‌توان به نويسنده آن نسبت داد كه ذيل آن را امضا كرده باشد. لذا دادخواست بدون امضا حتي با وجود ساير شرايط، پذيرفته نخواهد شد.دادخواست و تمامي برگ‌هاي پيوست آن بايد در دو نسخه و در صورت تعدد خواندگان، به تعداد آنها به علاوه يك نسخه تقديم دادگاه شود.
ضمانت اجراي شرايط دادخواست
1- شرايطي كه در قانون ضمانت اجرا ندارد:
الف) تنظيم برگ چاپي مخصوص.
ب) تنظيم به زبان فارسي.
ج) امضاي دادخواست.
2- شرايطي كه ضمانت اجراي آنها رد فوري دادخواست است:
الف) مشخصات خواهان.
ب) محل اقامت خواهان.
3- شرايطي كه ضمانت اجراي آنها توقيف دادخواست است:
الف) مشخصات خوانده.
ب) تعيين خواسته و بهاي آن.
ج) تعهدات يا جهات ديگر استحقاق خواهان.
د) آنچه كه مدعي از دادگاه درخواست دارد.
ه) ادله اثبات دعوا.
و) پيوست‌هاي دادخواست.
ض) تعداد نسخ دادخواست و پيوست‌هاي آن.
ر) پرداخت هزينه دادرسي.
در ادامه به توضيح اين موارد خواهيم پرداخت.
با در نظر گرفتن مواد 51 تا 60 قانون آيين دادرسي مدني مي‌توان شرايط دادخواست را با توجه به ضمانت اجراي آنها به سه دسته تقسيم کرد:
1- شرايطي که ضمانت اجرا براي آنها تعيين نشده است
به استناد صدر ماده 51 قانون آيين دادرسي مدني، دادخواست بايد به زبان فارسي و بر روي برگ‌هاي چاپي مخصوصي نوشته شود. قانونگذار با وجود تصريح تنظيم بر روي برگ مخصوص چاپي، ضمانت اجرايي براي آن پيش‌بيني نکرده است اما بايد توجه داشت که سکوت قانون به معناي اهميت نداشتن اين موضوع نيست بلکه از ديدگاه قانونگذار، چنانچه برگي فاقد چنين شرايطي باشد، اصولا اطلاق دادخواست بر آن ممتنع بوده و حتي شايسته ثبت در دفتر ثبت دادخواست نيست.نکته‌اي که بايد به آن توجه کرد، اين است که آنچه در خصوص برگ چاپي مخصوص گفته شد، درباره تنظيم به زبان فارسي و امضاي دادخواست نيز بايد رعايت شود.چنانچه دادخواست بدون امضا، امضا شود يا اينکه با اهمال به همان وضع جريان يابد اما در جلسه دادرسي دادخواست‌دهنده، دادخواست يا صورت‌جلسه را امضا يا دفاعيه ارسال و يا وکيل معرفي کند، آثار دادخواست را از زمان تقديم خواهد داشت.صدور اخطار رفع نقص و قرار رد دادخواست به علت امضا نداشتن دادخواست قانوني نخواهد بود.بنا به نظريه اداره حقوقي قوه قضاييه، نظر به اينکه در مواردي افراد بي‌سواد به جاي اثر انگشت از مهر استفاده  مي‌کنند يا حتي افراد باسواد نيز از مهر استفاده مي‌کنند، لذا مهري که به جاي اسم و امضا استفاده شده، در حکم امضا تلقي مي‌شود.اگر خواهان‌ها چند نفر باشند و يکي از آنان دادخواست را امضا کرده باشد، دادخواست فقط از امضاکننده پذيرفته مي‌شود.
2- شرايطي که ضمانت اجراي آنها رد فوري دادخواست است
اصطلاح رد فوري در ماده 83 قانون آيين دادرسي مدني قديم پيش‌بيني شده بود اما با توجه به بند يک ماده 51 قانون آيين دادرسي مدني، چنانچه نام، نام خانوادگي، نام پدر، سن، اقامتگاه و حتي‌الامکان شغل خواهان در دادخواست تقديمي مشخص نباشد، به موجود ماده 56 همان قانون، ظرف دو روز از تاريخ رسيد دادخواست به موجب قراري که مدير دفتر دادگاه و در غيبت مشاراليه جانشين او صادر مي‌کند، دادخواست رد مي‌شود.اين قرار بر خلاف مرحله تجديد نظر و فرجام غير قابل شکايت است.همچنين خواهان مي‌تواند قبل از انقضاي دو روز و در نتيجه رد دادخواست، دادخواست را تکميل کند.
3- شرايطي که فقدان آنها موجب توقيف دادخواست و صدور اخطار رفع نقص است
اين شرايط در بندهاي 2 تا 6 ماده 51 و نيز ماده 53 پيش‌بيني شده است و چنانچه دادخواست فاقد اين شرايط باشد، دفتر دادگاه جريان دادخواست را متوقف کرده و به دادخواست‌دهنده اخطار رفع نقص مي‌دهد و چنانچه خواهان از تاريخ ابلاغ به مدت 10 روز رفع نقص نکند، دادخواست به موجب قراري که مدير دفتر و در غيبت مشاراليه جانشين او صادر مي‌کند، رد مي‌شود و خواهان مي‌تواند ظرف 10 روز از اين قرار به همان دادگاه شکايت کند (موضوع ماده 54) و رأي دادگاه در اين خصوص قطعي است.اعتراض به رد دادخواست صادره از ناحيه مدير دفتر دادگاه در همان دادگاه و بدون تقديم دادخواست و پرداخت هزينه به عمل مي‌آيد و تصميم دادگاه چه در تأييد و چه در رد اعتراض باشد، قطعي است.چنانچه با وجود نقص دادخواست، مدير دفتر به صدور اخطار رفع نقص اقدام نکند، دادگاه بايد پرونده را به دفتر عودت دهد تا دفتر به تکليف قانوني خود عمل کند.در صورت فسخ قرار مدير دفتر، دادخواست به شرط دارا بودن يا دارا شدن ساير شرايط، به جريان مي‌افتد و تمامي آثار خود را از زمان ثبت در دفتر کل ثبت دادخواست‌ها خواهد داشت.اصولا تصميم قضايي با دادگاه است. استثنائاً يک مورد است که مدير دفتر قرار صادر مي‌کند و آن هم در دادگاه نخستين است که مدير دفتر قرار رد دادخواست مي‌دهد.چنانچه خوانده شخص حقيقي اعم از رشيد، مجنون يا صغير باشد، علي‌الاصول اقامتگاه او بايد در قسمت مربوط به دادخواست قيد شود.اگر خوانده ورشکسته باشد و نتيجه دعوا موضوعاً تصرف در اموال وي باشد، بايد اداره تصفيه يا مدير تصفيه به قائم‌مقامي او طرف دعوا قرار گرفته و مشخصات و نشاني آنها در دادخواست قيد شود.در صورتي که خوانده شخص حقوقي باشد، نام، مشخصات و اقامتگاه شخص حقوقي بايد در دادخواست قيد شود.
قيد مشخصات همه خواندگان در دادخواست درباره خواندگان محصور اما متعدد
چنانچه دعوا عليه اهالي محل معين باشد، مقررات ماده 74 قانون آيين دادرسي مدني نيز بايد رعايت شود و چنانچه خواندگان محصور اما متعدد باشند، نام و مشخصات تمامي آنها بايد در دادخواست قيد شود.بر اساس ماده ۷۴ قانون آيين دادرسي مدني، در دعاوي راجع به اهالي معين اعم از ده يا شهر يا بخشي از شهر كه عده آنها غيرمحصور است، علاوه بر آگهي مفاد دادخواست، يك نسخه از دادخواست به شخص يا اشخاصي كه خواهان آنها را معارض خود معرفي مي‌كند، ابلاغ مي‌شود.در دعاوي غيرقابل تجزيه نيز تمامي اشخاصي که حق ادعايي عليه آنها است، بايد خوانده قرار گيرند؛ در غير اين صورت دعوا مسموع نخواهد بود.خوانده در زمان تقديم دادخواست بايد در قيد حيات باشد؛ در غير اين صورت دعوا مسموع نخواهد بود.درج اقامتگاه خوانده در دادخواست الزامي است اما چنانچه خواهان نتواند محل اقامت خوانده را مشخص کند و خوانده مجهول‌المکان باشد، اين امر مانع از رسيدگي نيست و ترتيب ابلاغ دادخواست برابر ماده 73 قانون آيين دادرسي مدني صورت مي‌پذيرد. بر اساس ماده ۷۳ قانون آيين دادرسي مدني، در صورتي كه خواهان نتواند نشاني خوانده را معين کند يا در مورد ماده قبل پس از اخطار رفع نقص از تعيين نشاني اعلام ناتواني كند، بنا به درخواست خواهان و دستور دادگاه مفاد دادخواست يك نوبت در يكي از روزنامه‌هاي كثيرالانتشار به هزينه خواهان آگهي خواهد شد؛ تاريخ انتشار آگهي تا جلسه رسيدگي نبايد كمتر از يك ماه باشد.بايد توجه داشت که مجهول‌المکان بودن خوانده منحصرا در مورد اشخاص حقيقي است و نه در مورد اشخاص حقوقي. چنانچه شخص حقوقي باشد، اقامتگاه وي برابر تبصره يک ماده 76 قانون آيين دادرسي مدني، آخرين محلي است که به اداره ثبت شرکت‌ها معرفي شده است.
تعيين خواسته
تعيين خواسته از جمله مهمترين و حساس‌ترين امور در تنظيم دادخواست است. بنابراين دادگاه مکلف است به تمامي خواسته‌هاي مندرج در قسمت مربوط به دادخواست به همان صورت که آمده است، توجه داشته و نسبت به آن نفياً يا اثباتاً اتخاذ تصميم کند. در غير اين صورت، مستنکف از احقاق حق محسوب مي‌شود همچنين دادگاه نمي‌تواند خارج از چارچوب خواسته يا در خصوص مطلبي که مورد ادعا نبوده است، تصميم بگيرد. دادگاه نمي‌تواند با وجود ميل خواهان به جاي او تصميم‌گيري کند و حقي را به نفع او مورد حکم قرار دهد که مورد ادعاي خواهان نبوده است.
درخواست‌هاي بدون نياز به تنظيم دادخواست
درخواست‌هايي که به تنظيم دادخواست نياز ندارند شامل موارد ذيل است:
1- درخواست تامين دليل.
2- درخواست صدور گواهي انحصار وراثت.
3- درخواست مهر و موم.
4-  درخواست ترکه.
5- درخواست تحرير ترکه.
6- درخواست صدور گواهي عدم امکان سازش.
7- درخواست صدور صلح و سازش.
8-  درخواست تاخير اجراي حکم.
9- درخواست تعيين قيم.
10- درخواست تقسيم ترکه يا ارث.

روزنامه حمايت 13/12/1393

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • در صورتی که نیاز به مشاوره حقوقی دارید از این قسمت استفاده کنید، در غیر این صورت سوال شما حذف می گردد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*