۞ امام رضا (ع) :
از نشانه های دین فهمی ، حلم و علم است ، و خاموشی دری از درهای حكمت است . خاموشی و سكوت ، دوستی آور و راهنمای هر كار خیری است.

موقعیت شما : صفحه اصلی » حقوق جنگ و پناهدگی

مرگ های ناشی از سلاح گرم

چكيده امروزه استفاده از سلاحهاي گرم موجب مرگ بسياري از افراد به صورت اتفاقي، خودكشي و دگركشي ميگردد. مشخصات جراحات و زخمهاي ايجاد شده به عواملي چون: نوع سلاح، گلوله، مهمات، فاصله دهانه لوله از محل اصابت گلوله، كمانه كردن مسير اصابت عبور مرمي از ميان لباسها و محل اصابت به بدن و مسير عبور […]

چكيده
امروزه استفاده از سلاحهاي گرم موجب مرگ بسياري از افراد به صورت اتفاقي، خودكشي و دگركشي ميگردد. مشخصات جراحات و زخمهاي ايجاد شده به عواملي چون: نوع سلاح، گلوله، مهمات، فاصله دهانه لوله از محل اصابت گلوله، كمانه كردن مسير اصابت عبور مرمي از ميان لباسها و محل اصابت به بدن و مسير عبور آن در داخل بدن بستگي دارد. آشنايي كامل از مراحل خروج گلوله از سلاح براي كارشناسان اسلحه كه در صحنه حضور مييابند از اهميت خاصي برخوردار ميباشد. از اينرو بررسي سلاح ها و جراحات و ضايعات و مرگ ناشي از آن امري است تخصصي كه بايد توسط تيم كارآموز و متخصصين شامل، پزشكان پزشكي قانوني و كارشناسان اسلحه صورت پذيرد.


مقدمه
چرا به كارشناسان اسلحهشناسي و مواد منفجره نيازمنديم؟
انسان اوليه، براي به دست آوردن مايحتاج روزانهاش، به شكار محتاج بود و براي دفاع در برابر حيوانات وحشي از آنچه اطرافش قرار داشت، مثل چوب و سنگ استفاده نمود و بعد آنها را از شكل موجود در طبيعت به اشكالي مناسبتر تغيير داد، مثل اين كه سنگ را تراش داد و يا چوب را بريد و توانست براي خودش اسلحهاي سازد. در عصر آهن اين مارجا به تهيه شمشير و نيزه و سنان و غيره كشيده شد و پس از آن بود كه سلاحهاي آتشين اختراع شدند. اكنون هم وقتي از اسلحه صحبت ميكنيم، بحث اسلحه سرد و اسلحه گرم، كماكان به قوت خود باقي است. اما درباره سلاح سرد هم قانون تعيين تكليف نموده و هم اين كه پزشكان قانوني ضمن تعيينآثار ضرب و جرح و تطابق شكل آنها با اسلحه سرد مكشوفه (چاقو- قمه- سرنيزه و غيره) به راحتي در مقام اظهارنظر برميآيند.اما ماجراي سلاح گرم پيچيدهتر از اين حرفهاست. تكنولوژي روز به روز پيش ميرود و اسلحههاي مدرن و جديد جاي تفنگهاي قديمي و سرپر و ساچمهزني را پر ميكنند. امروزه با مراجعه به آزمايشگاههاي اسلحهشناسي و نحوه بررسي ميكروسكوپي خانها، پوكه، گلوله و آثار آنها، كارشناسان ميتوانند نوع اسلحه و حتي زمان تقريبي شليك آن را معين كنند و در معاينه از محل، مسير و جهت و فاصله تيراندازي را كه در امر كشف واقع موثر است، روشن نمايند. اين كه شليك با تفنگ مكشوفه رخ داده يا تفنگ ديگري؟ اين كه اساسا با اين تفنگ كه مثلا از منزل متهمي به دست آمده است اخيرا شليك
شده يا خير؟ فاصله تيراندازي؟ جهت آن؟ همه و همه در يك مرگ مشكوك با سلاح گرم كارساز هستند. در يك مرگ مشكوك، كه احتمال خودزني هم ميرود، اين كه متوفي امكان شليك را داشته يا نميتوانسته خودش شليك كند ميتواند مسير يك پرونده را از خودكشي به قتل عمدي تغيير دهد، نظاير چنين مقولههايي در سيل پروندههاي جاري كم نيست. مثال- زني كه در اطاق خواب خودش با شليك گلوله خودكشي كرده است. تهران سال 69 نيمههاي شب است كه نيروي انتظامي اعلام ميكند، زني با اسلحه خودكشي كرده است. صحنه دست نخورده به نظر ميرسد. بازپرس ضمن حضور در محل، مشاهده ميكند كه زن جواني در حدود 22 ساله در داخل اطاق خواب غرق خون افتاده و يك سلاح ژ-3 لوله بلند كنارش قرار دارد. در روي آينه و كنار اطاق يك دست نوشته از زن ديده ميشود كه نوشته است به علت اختلاف با خانواده شوهرش ديگر قادر به ادامه زندگي نيست و به حيات خودش خاتمه ميدهد. زير نامه امضا و تاريخ دارد. حسب تحقيق، زن جوان و همسرش در يك حياط ويلايي با پدر و مادر مرد زندگي ميكنند و اختلافاتي داشتهاند. پدر متوفي پس از رويت نامه ميگويد كه نوشته به خط دختر اوست و چون رابطه نزديكي با دامادش دارد و اختلافي نداشتهاند شكايت هم ندارد و موضوع را خودكشي ميداند. گلوله به ناحيه قلب اصابت نموده است و حسب ظاهر، مورد جنايت به نظر نميرسد اما مسائل زير جاي سوال دارد:
1- آيا اين زن با اسلحه آشنايي داشته و ميتوانسته از آن استفاده كند و شليك نمايد، چون سلاح ژ-3 براي شليك نياز به مقدماتي چون مسلحكردن و خروج اسلحه از حالت ضامن و تيربار و سپس نشانهگيري دارد.
2- با توجه به بلندي لوله اسلحه و كوتاه بودن قد متوفي نشانهگيري و شليك آسان نبوده است.
3- آيا دست نوشته با رضايت خاطر نوشته شده يا از روي تهديد؟
4- همسر متوفي كه مدعي است شب واقعه در منزل نبوده كجا بوده است؟ بازپرس از كارشناسان اسلحهشناسي و خط در موارد فوق استعلام نمود پاسخ به قرار زير بود:
الف- كارشناس اسلحه با ملاحظه محل و معاينه جسد و تفنگ صراحتا اعلام نمود كه
شليك نميتوانسته توسط خود متوفي صورت گيرد. چرا كه شليك چسبيده نبوده يعني نوك لوله روي سينه نبوده و زمان شليك سوختگي پوست و اطراف نقطه ورود ديده نشده است. پس خودكشي منتفي است.
ب- كارشناس خط با ملاحظه دستنوشتههاي قديمي و مسلم الصدور متوفي و تطبيق آنها با وصيت نامه ابرازي، اظهار نظر نمود كه با توجه به گردش خطوط و ديگر قرائن و امارات و نحوه نقطه گذاري و تحرير، به نظر ميرسد كه در كمال اضطراب و نگراني نوشته شده است چون در شرايط عادي متوفي در حين نوشتن بسيار منظم و مرتب مينوشته است.
ج- حسب تحقيق، متوفي با اسلحه و استفاده از آن آشنايي نداشته و عدم مهارت وي را حتي پدر و مادر داماد هم تاييد كردهاند، پس چگونه توانسته است شليك كند؟
د- در زمان وقوع تيراندازي، متهم (همسر) كه مدعي است در محل كارش بوده است از شركت محل كارش مرخصي گرفته و از محل خارج شده است. سرانجام متهم به ارتكاب قتل عمدي اعتراف ميكند. مشكوك ماندن مرگ به سلاح گرم يا آلات قتاله ديگر گاه در زمان وقوع جنايت، آثار متعددي از ضرب و جرح و غيره با آلات و ادواتي غير از اسلحه آتشين رويت ميشود، مثلا در بدن مقتول چندين اثر جرح با چاقو ديده ميشود و پزشكان و قضات تحقيق، قتل را در اثر همين جراحات تلقي ميكنند، اما در پي تحقيق مسائل ديگري روشن ميشود:
مثال- در يك قاليشويي در اطراف تهران نگهبان به قتل رسيده و چندين تخته فرش به سرقت رفته است، در جسد دهها فقره آثار ضرب و جرح (با چوب و چاقو) ديده شده است و به نظر ميرسد علت مرگ همين اصابت چاقو باشد. امر تحقيق هم به اين جهت براي شناسايي سارقين سابقهدار و حتي افراد مشكوك انجام ميشود. اما در پزشكي قانوني مركز، وقتي جسد معاينه ميگردد در قسمت قفسه سينه آثار اصابت گلوله رويت ميشود و در راديولوژي از جسد، بقاياي يك گلوله را كه در بدن گير كرده كشف و آن را خارج ميكنند. گلولهاي كه كارشناسان خروج آن را از يك اسلحه كمري تاييد ميكنند. بدين ترتيب موضوع يك سرقت مسلحانه تلقي شده اما جراحات وارده بر بدن (با چاقو) همگي به نقاط حساس بوده است و علت اصلي مرگ هستند. گلوله شليك شده به قسمت راست قفسه سينه نميتوانسته علت مرگ باشد.
س از مدتها تحقيق سارقين مسلح را دستگير ميكنند. يك نفر به جرح با چاقو اعتراف ميكند، ديگري به شليك گلوله.
اسلحه نيز كشف شد و در همين راستا نيز نفر اول به عنوان قتل عمدي و شركت در سرقت مسلحانه و متهم رديف دوم براي جرح با گلوله و نگهداري اسلحه و شركت در سرقت مسلحانه محاكمه شدند.
اشتباه در تشخيص
رد ورود گلولهها هميشه قابل رويت نيست گاه صحنه به شكلي است كه قاضي و مامورين و حتي پزشك با رويت صحنه، ماجرا را يك مرگ عادي ميدانند. اما در پي معاينه دقيق جسد يا انجام تحقيقات بعدي، حقيقت امر كه همان قتل عمدي است روشن ميشود. دو پرونده زير ميتواند تجربه خوبي باشد:
تفنگ شكاري:
تفنگهاي شكاري به ساچمهزني و گلولهزني تقسيم ميشوند، در مورد ساچمهها يك طيفگسترده هدف جنايت قرار ميگيرد و در علم جز اين سوال مطرح است كه اگر در اثر شليك ساچمه به طرف يك شخص، مثلا بيست ساچمه به بدن وي اصابت كند، آيا بايد در باب هر صدمهاي محكوم ديه علي حده بپردازد؟ آيا هركدام يك جرح جداگانه و مستقل محسوب ميشوند؟ كه در اين خصوص علماي حقوق معتقدند:
الف- اگر چند ساچمه به يك عضو ( كه داراي ديه معين است) بخورد فقط ديه يك جرح آن طبق ماده محاسبه و براي بقيه جراحات ساچمههاي ديگر ارش تعيين ميگردد.
ب- اگر ساچمهها به اعضاي مختلف برخورد كنند ( كه داراي ديه متفاوت هستند) براي هر كدام يك ديه علي حده مقرر است و براي ساچمه ديگر كه اصابت كرده ارش تعيين ميشود. براي استفاده از تفنگهاي شكاري بايستي آنها را روغنكاري كرده تا آماده باشند كه معمولا در حين شكار آنها را آماده ميكنند و در غير از آن دست نخورده و گرد
گرفته هستند، كه اين خود قرائن ويژهاي تلقي ميشود كه از تفنگ مورد نظر به تازگي استفاده شده است.
1- مثال- در روستاي اطراف تهران
شكارچي كبك مدعي است كه سالهاست از اسلحه استفاده نكرده است و سلاح شكاري او بدون استفاده در خانه مانده است. در همين اوان مردي در باغات اطراف ده به قتل رسيده و شليكهاي مختلف از اسلحه شكاري به دست آمده است كه وقوع قتل را با اسلحه شكاري محتوم مينمايد. ولي در زمان بازرسي از منزل متهم سلاح شكاري وي كشف ميشود، كه اخيرا روغنكاري و مرتب شده است و با آن كه مدعي است سالهاست شليك نكرده و شكار نرفته كارشناسان اسلحهشناسي آثار شليك و استفاده جديد را در داخل لولههاي سلاح
مييابند و در باغي كه صحنه جنايت است، در ميان پوست درختان آثار گلولهها و ساچمهها كشف ميشود. آنها را خارج نموده و با اسلحه مطابقت ميدهند و معلوم ميشود مطابقت دارد و از همان اسلحه خارج شدهاند.
مثال 2- مرد سالخورده دخترش را شوهر ميدهد و از اين جهت هزينه زيادي ميكند. اما داماد سر قرار حاضر نميشود و با آن كه هزينه زيادي شده جشن عقد و مراسم ازدواج برگزار نميشود.
پيرمرد سلاح شكاري دارد كه سالها از آن استفاده نكرده است. اما نيمهشب صداي شليك به گوش ميرسد و داماد هدف اصابت گلوله واقع ميشود . پيرمرد متهم به تيراندازي و ارتكاب قتل است. اما كارشناسان اسلحه شناسي گلوله هاي را كه با آن داماد به قتل رسيده، از يك اسلحه كمري ميدانند نه از يك اسلحه شكاري. با سلاح شكاري كه گرد گرفته است، سالهاست شليكي نشده است و بدين جهت پيرمرد از اتهام قتل تبرئه ميشود. تغيير مكان جنايت شليك در كجا صورت گرفته است؟ تيرانداز كجا بوده و هدف در كجا قرار داشته است؟ آيا جايي كه جسد را يافته ايم در همانجا تيراندازي رخ داده يا در مكان ديگري؟ گاه نحوه شليك، تعداد گلولههاي اصابت نموده، خروج گلوله ها، شليك مستقيم و غيره به طوري است كه ممكن نيست گلوله پس از خروج به اطراف اصابت نكرده باشد، يك مكان مسقف مثل اطاق را در نظر بگيريد كه جسدي كف آن به دست آمده و چندين گلوله به طرف وي شليك شده و از بدن خارج شده است. نظر كارشناسان بر آن است كه شليك از يك فاصله مثلا ده متري انجام شده، در حالتي كه عرض اطاق بيش از 4 متر نيست و پنجره اي هم به بيرون ندارد. به فرض محال كه در آنجا رخ نداده است و مامورين تحقيق بايستي در پي كشف مكان واقعي جرم، جايي كه جسد را از آنجا به اين نقطه حمل كردهاند، باشند.
مثال 1- در سال 72 جسد زني در بياباني در تهران و داخل جاده هاي خاكي كشف شد. جاده خاكي متصل به يك شهرك است كه جديد احداث شده و اهالي از آن جاده براي آن كه كوتاهتر است و از پشت درختان و رودخانه وارد شهر ميشود استفاده ميكنند. در ظهر داغ تابستاني در آن جاده جسد زني حدود 50 ساله ديده ميشد كه به صورت روي زمين افتاده و جسد به لحاظ ماندن در بيابان و زير آفتاب، دچار تعفن و فساد تعشي شده است. به نظر ميرسد كه علت مرگ سكته قلبي و سقوط متعاقب آن باشد. چون به نظر مامورين انتظامي جنايتي واقع نشده، جسد به پزشكي قانوني ارسال ميشود، اما در ساعت 8 همان شب قتلي رخ ميدهد و بازپرسي كه در صحنه قتل حاضر است از راننده پزشكي قانوني ميخواهد تا جسد را به سردخانه حمل كند راننده ضمن صحبت گفت: جسد زني كه ظهر در بيابان يافت شده گلوله خورده است. بازپرس بلافاصله عازم پزشكي قانوني شده و از جسد زن مجددا معاينه به عمل مي آورد كه معلوم ميشود كه آثار ورود گلوله در قسمت پشت بين دو كتف وجود دارد. مراتب به پاسگاه اعلام و مامور مربوطه اظهار ميدارد، به علت فساد نعشي شديد آثار ضرب و جرح گلوله رويت نشده بود. موضوع پرونده دنبال ميشود كارشناسان اسلحه شناسي گلوله خارج شده را از يك سلاح كمري ميدانند كه سازماني نيست و به طور قاچاق در همه جا يافت ميشود. نهايتا متهم به قتل كه دختر مقتوله و مرد جواني كه نامزد وي بود دستگير ميشوند.
2- سال 1362 اطراف استان همدان در سال 1372 سارق مسلحي شناسايي و دستگير شد كه در تهران، مرتكب چندين فقره قتل با اسلحه و سرقت مسلحانه از طلافروشيها شده است. وي به دهها فقره قتل در تهران، تبريز، اطراف همدان و غيره اعتراف ميكند. يكي از اين قتلها مربوط به فردي است كه به لحاظ معامله ترياك با وي اختلاف پيدا كرده و مدعيست او را با گلوله در مغازهاش به قتل رسانيده است. اما با رجوع به سابقه پرونده اين پيرمرد70 ساله معلوم ميشود كه پزشكي قانوني علت مرگ وي را سكته قلبي دانسته است و در برگ معاينه جسد وي آمده است كه پس از سكته سقوط كرده و سرش به گوشه ميز كارش خورده كه سوراخ شده و كمي خون آمده است. دستور نبش قبر صادر شد كه جسد را مجددا معاينه نمايند. در پي خارج كردن اسكلتي كه چند سال از مرگ وي ميگذشته، در قسمت جمجمه سوراخي يافت شد و در راديولوژي، گلولهاي كه در داخل استخوان كاسه سر گير كرده بود خارج شد و معلوم شد كه علت مرگ وي در اثر شليك با اسلحه (سلاح كمري) بوده كه عينا كشف شده بود. كارشناسان گلوله را با اسلحه مكشوفه تطبيق و اظهارنظر كردند كه گلوله از همين سلاح خارج شده است. ادامه در شماره آينده .

دكتر عليرضا كاهاني- متخصص پزشكي قانوني- مدير امور پژوهشهاي علمي و تخصصي
سازمان پزشكي قانوني كشور
حميدرضا گودرزي- مستشار اداره حقوقي (بازپرس سابق ويژه قتل عمد)

نوشته های مشابه

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • در صورتی که نیاز به مشاوره حقوقی دارید از این قسمت استفاده کنید، در غیر این صورت سوال شما حذف می گردد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*