۞ امام رضا (ع) :
از نشانه های دین فهمی ، حلم و علم است ، و خاموشی دری از درهای حكمت است . خاموشی و سكوت ، دوستی آور و راهنمای هر كار خیری است.

موقعیت شما : صفحه اصلی » حقوق اداری و استخدامی

مسئولیت مدنی دولت

 مسئولیت مدنی دولت   مسئولیت مدنی به معنی اخص آن، به ضرر و زیان‌هایی اطلاق می‌شود كه خارج از قراردادی که بین طرفین است، به كسی وارد شود. مسئولیت مدنی نوعی ضمان قهری است. برخلاف گذشته كه معتقد به مصونیت دولت نسبت به ضررها و خسارات وارده از طرف او به دیگران بودند، امروزه مسئولیت […]

 مسئولیت مدنی دولت

  مسئولیت مدنی به معنی اخص آن، به ضرر و زیان‌هایی اطلاق می‌شود كه خارج از قراردادی که بین طرفین است، به كسی وارد شود. مسئولیت مدنی نوعی ضمان قهری است. برخلاف گذشته كه معتقد به مصونیت دولت نسبت به ضررها و خسارات وارده از طرف او به دیگران بودند، امروزه مسئولیت مدنی دولت امری پذیرفته شده است.


طبق ماده 11 قانون مسئولیت مدنی:كارمندان دولت و شهرداری‌ها و مؤسسات وابسته به آن‌ها، اگر در حین انجام وظیفه یا به‌مناسبت آن، بعمد یا در نتیجۀ  بی‌احتیاطی، خساراتی به اشخاص وارد كنند، شخصاً مسئول جبران خسارات هستند. این ماده در مورد مسئولیت شخصی مستخدمین است و خود آن‌ها مسئول جبران زیان‌های وارده می‌باشند.
 
خطای اداری دولت:
  مسئولیت مدنی دولت وقتی تحقق دارد كه خسارات وارده مستند و مربوط به عمل كارمندان نبوده، بلكه مربوط به نقص وسایل اداره باشد كه در ماده 11 قانون مسئولیت مدنی آمده است.
  منظور از نقص وسایل اداره، مجهز نبودن اداره به وسایل و تدابیر و روش‌های صحیح مدیریت برای انجام كارهای اداری است طوری كه موجب بی‌نظمی در سازمان و در نتیجه موجب ایجاد ضرر و زیان می‌شود.
 
انواع خطاهای اداری دولت:
  1) عدم انجام وظایف اداری: یعنی این‌كه ضررهای وارده، به علت قصور و كوتاهی اداره باشد؛ مثل عدم نصب علائم خطر در جاده كه موجب خسارت عابرین شود؛
  2) مطلوب نبودن انجام وظایف اداری: یعنی اگرچه اداره وظایفش را انجام داده ولی به طور ناقص بوده است؛ مثل خرابی یا اختلال در چراغ راهنمایی كه موجب خسارت شود؛
  3) تأخیر در انجام وظایف اداری: در این‌صورت نیز وظیفه را انجام می‌دهد ولی با تأخیر، مثل تأخیر در تحویل مراسلات.
 
مؤسسات مشمول مسئولیت مدنی:
  ماده 11 قانون مسئولیت مدنی دولت را به‌طور مطلق مسئول قرار داده كه شامل تمام مؤسسات و سازمان‌هایی دولتی و محلی؛ یعنی شهرداری‌ها و مؤسسات وابسته به آن می‌شود.
 
حدود مسئولیت مدنی دولت:
  در حقوق اداری اعمال و اقدامات دولت یا به لحاظ تصدی‌گری است كه شامل امور خدماتی و فرهنگی می‌باشد و دولت متصدی امور می‌شود كه می‌تواند حتی از طریق اشخاص حقوق خصوصی نیز اعمال شود، و یا به‌لحاظ حاكمیتی است كه دولت در آن حاكم و قدرت مطلق است و این اعمال نمی‌تواند توسط اشخاص اعمال شود.
  مسئولیت مدنی دولت به طور مطلق نمی‌باشد، بلكه این مسئولیت در مورد خساراتی است كه ناشی از اعمال تصدی‌گری دولت است كه در آن نشانی از قدرت سیاسی دولت دیده نمی‌شود؛ مثل خرید و فروش و …. كه دولت آن‌ها را به عنوان این‌كه دارای شخصیت حقوقی و مسئول حفظ دارائی و منافع و اموال عمومی است، انجام می‌دهد. در مورد اعمال تصدی گری، دولت مسئول خساراتی است كه به افراد وارد می‌كند و در این قبیل اعمال، دلیلی بر سلب مسئولیت دولت وجود ندارد. اگرچه نظریه ذكر شده امروزه قابل انتقاد می‌باشد و نظریه مسئولیت مطلق دولت به‌جز مواردی كه قانون‌گذار تصریح كرده است، مقبولیت بیشتری دراد؛ ولی، در مورد اعمال حاكمیتی، دولت مسئول خسارات وارده نمی‌باشد. همان‌طور كه در ماده 11 قانون مسئولیت مدنی آمده:
هرگاه اقداماتی بر حسب ضرورت برای تأمین منافع اجتماعی طبق قانون به‌عمل آید و موجب ضرر دیگری شود، دولت مجبور به پرداخت خسارات نخواهد بود.
 قانون‌گذار ما نظریه عدم مسئولیت دولت در اقدامات حاكمیتی را پذیرفته است؛ در واقع در این مرحله بحث تعارض منافع عمومی با منافع خصوصی افراد است كه در بیشتر‌ موارد، منافع خصوصی افراد، به علت اهمیت منافع عمومی نادیده گرفته می‌شود، طبق قانون لایحه مدیریت خدمات كشوری، امور کشوری منحصر در اعمال حاكمیتی و خدماتی و فرهنگی و زیربنائی می‌باشد. اصولاً مسئولیت مدنی، مبتنی بر تقصیر است و تقصیر دولت نیز در مورد اعمال تصدی‌گری كه موجب خسارات شده باید اثبات شود.
 
مسئولیت بدون تقصیر:
  امروزه نظریه‌ای مطرح شده است كه دولت را مسئول خساراتی می‌داند كه بدون تقصیر ایجاد شود و در كشورهای پیشرفته، دادگاه‌ها به استناد اصل حقوق و آزادی فردی، دولت را مسئول خساراتی دانسته‌اند كه حتی بدون تقصیر ایجاد شده است. این نوع مسئولیت به‌نام مسئولیت ناشی از خطر نیز نام گرفته و در حقیقت دولت را به علت ایجاد خطر مسئول دانسته است؛ برای مثال دولت به لحاظ منافع افراد،‌ سدی ایجاد می‌كند و در این میان خساراتی به افراد وارد می‌شود، دولت مسئول پرداخت خسارات می‌باشد.
 
شرایط تحقق مسئولیت بدون تقصیر:
  1) وجود رابطه‌‌ سببیت میان خسارات و اعمال دولت؛
  2) زیان وارده عمومی نبوده بلكه اختصاصی و غیرعادی باشد.
 
 
منابع:
 1- طباطبایی مؤتمنی، منوچهر؛ حقوق اداری، تهران، سمت، 1381، چاپ هفتم، ص 399-390.
 2- مؤمن‌زاده، رضا؛ حقوق اداری،‌ تهران، میزان،‌ 1381، چاپ سوم، ص 258.
 3- زوردن، پاتریس؛ اصول مسئولیت مدنی، مترجم ادیب،‌ مجید، میزان، 1382، چاپ دوّم، ص 1

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • در صورتی که نیاز به مشاوره حقوقی دارید از این قسمت استفاده کنید، در غیر این صورت سوال شما حذف می گردد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*