۞ امام رضا (ع) :
از نشانه های دین فهمی ، حلم و علم است ، و خاموشی دری از درهای حكمت است . خاموشی و سكوت ، دوستی آور و راهنمای هر كار خیری است.

موقعیت شما : صفحه اصلی » حقوق اساسی

وظایف رئیس جمهور در قانون اساسی

وظايف رئيس جمهور در قانون اساسى بخش مهمى از مسؤوليت‏ها و وظايف دولت و رئيس دولت در نظام اسلامى در قانون اساسى آمده است . در اين مقال نگاهى گذرا به اين وظايف از دريچه قانون اساسى داريم تا از سويى حد و مرز انتظار امت اسلامى از كارگزاران دولتى و رئيس قوه مجريه روشن […]

0001

وظايف رئيس جمهور در قانون اساسى

بخش مهمى از مسؤوليت‏ها و وظايف دولت و رئيس دولت در نظام اسلامى در قانون اساسى آمده است . در اين مقال نگاهى گذرا به اين وظايف از دريچه قانون اساسى داريم تا از سويى حد و مرز انتظار امت اسلامى از كارگزاران دولتى و رئيس قوه مجريه روشن شود . و از ديگر سو فهرستى از وظايف مهم رئيس جمهور برگزيده، در ديدرس ياران و همكاران و وزيران و مشاوران و معاونان ايشان و همه امت قرار گيرد . اين فهرست فقط شامل وظايفى است كه در يك مرور سريع از قانون اساسى كنونى مصوب ششم مرداد ماه 1368 هجرى شمسى استخراج شده است .

سى وظيفه قانونى

1- پاسدارى از مذهب رسمى كشور «در برابر تشكيك و تحريف و تحقير و تعطيل قوانين دينى .»

2- پاسدارى از نظام جمهورى اسلامى با همان تفسير كه در اصل دوم قانون اساسى آمده است .

3- پاسدارى از قانون اساسى به عنوان ميثاق مورد توافق همه شهروندان كشور .

4- به كارگيرى همه استعداد و صلاحيت‏ها در راه ايفاى مسؤوليت‏هاى قانونى .

5- وقف خود براى خدمت‏به مردم، اعتلاى كشور، ترويج دين و اخلاق .

6- پشتيبانى از حق و گسترش عدالت .

7- پرهيز از خودكامگى .

8- حمايت از آزادى و حرمت اشخاص و حقوق قانونى آنان .

9- حراست از مرزها، استقلال سياسى، اقتصاى و فرهنگى و نظامى كشور و تماميت ارضى .

10- استعانت از خدا در انجام وظايف .

11- پيروى از پيامبر بزرگوار اسلام و ائمه اطهار عليهم السلام در نگهدارى از امانت «قدرت‏» و سپردن آن به منتخب ملت پس از خويش .

12- پاسخگو بودن در برابر «ملت‏» و «رهبر» و «مجلس شوراى اسلامى‏» .

13- جلوگيرى از تصويب و اجراى هر گونه قانون و مقررات مدنى، جزايى، مالى، اقتصادى، ادارى، فرهنگى، نظامى، سياسى و ساير موارد كه براساس موازين اسلامى نباشد و تلاش جهت لغو و عدم اجراى آن . تشخيص موافقت و مخالفت‏با شوراى محترم نگهبان است .

14- به كار گرفتن همه امكانات براى ايجاد محيطى مساعد براى رشد فضائل اخلاقى براساس ايمان، تقوا و مبارزه با كليه مظاهر فساد و تباهى .

15- جلوگيرى از رباخوارى، غصب، رشوه، اختلاس، سرقت، قمار، سوء استفاده از موقوفات، سوء استفاده از مقاطعه كارى‏ها، و معاملات دولتى، فروش زمين‏هاى موات و مباحات اصلى، دائر كردن اماكن فساد و ساير موارد غيرمشروع و بازگرداندن ثروت‏هاى ناشى از امور فوق به صاحبان حق و يا بيت‏المال در صورت ناشناخته بودن صاحبان آن .

16- دعوت به خير و امر به معروف و نهى از منكر به عنوان يك وظيفه متقابل ملت و دولت .

17- پاسدارى از قداست‏خانواده و استوارى روابط خانوادگى بر پايه حقوق و اخلاق اسلامى .

18- تلاش پيگير براى اتحاد و ائتلاف ملل اسلامى و وحدت سياسى، اقتصادى و فرهنگى جهان اسلام .

19- پاسدارى از حقوق زنان و حمايت از آنان طبق اصل 21 قانون اساسى .

20- فراهم كردن امكان اشتغال و كار و تامين شرائط مساوى براى احراز مشاغل .

21- تامين اجتماعى همگان در برابر بيكارى، پيرى، از كار افتادگى، بى‏سرپرستى، در راه ماندگى، حوادث و سوانح و خدمات بهداشتى، درمانى و مراقبت‏هاى پزشكى از طريق بيمه و غيره .

22- تامين آموزش و پرورش رايگان براى همه تا پايان دوره متوسطه و تامين وسائل تحصيلات عالى تا سرحد خودكفايى كشور به صورت رايگان .

23- تامين مسكن هر فرد و خانواده به ويژه روستانشينان و كارگران .

24- گردآورى و بهره‏بردارى و نظارت بر انفال و توزيع عادلانه ثروت‏هاى عمومى .

25- رفتار عادلانه و رعايت اخلاق انسانى در رفتار با اقليت‏هاى دينى كه بر ضد اسلام و جمهورى اسلامى توطئه و اقدام نكرده‏اند .

26- پاسدارى از زبان و خط و پرچم رسمى كشور و تاريخ هجرى شمسى و قمرى در كليه اسناد و مكاتبات و رسانه‏هاى گروهى و تدريس ادبيات زبان قرآن و معارف اسلامى در دوره‏هاى ابتدايى تا پايان دوره متوسطه و رعايت تعطيلى روز جمعه در سراسر كشور .

27- خوددارى و جلوگيرى از استخدام كارشناسان خارجى مگر در موارد ضرورت و با تصويب مجلس شوراى اسلامى .

28- رعايت قانون در كليه دريافت‏ها و پرداخت‏هاى دولتى .

29- خوددارى و جلوگيرى از دادن هر گونه امتياز تشكيل شركت‏ها و مؤسسات به خارجيان در امور تجارى، صنعتى، كشاورزى، معادن و خدمات طبق اصل هشتاد و يكم .

30- خوددارى از گرفتن هر گونه وام خارجى و داخلى و كمك بلاعوض از داخل و خارج بدون تصويب مجلس شوراى اسلامى .

سى‏نكته فوق بخش مهمى از وظايف رئيس دولت و همه دولت مردان نظام اسلامى است كه از ديدگاه حقوقى و با توجه به قسم شرعى بر عهده رئيس محترم جمهور اسلامى است .

از ديدگاه اخلاقى و مصلحت ديد اجتماعى هم قدرتمندان وظايفى دارند كه اين بخش را از زبان سعدى مى‏آوريم:

نصيحت ‏سعدى به رئيس جمهور

يكى از رساله‏هاى جالبى كه از شيخ مصلح الدين سعدى شيرازى به يادگار مانده، كتاب كوچكى شامل يك مقدمه كوتاه نيم صفحه‏اى و يكصد وپنجاه و يك تذكر اخلاقى، عبادى، سياسى، تربيتى و اجتماعى به قدرتمندان است . اين كتاب با عنوان «نصيحة الملوك‏» ضمن «كليات سعدى‏» آمده و هفده صفحه را در برگرفته است .

رساله «نصيحة الملوك‏» پاسخى است كه سعدى به درخواست‏يكى از دوستان عزيز خود نوشته و براساس خواسته وى به فهم «نزديك‏» و از تكلف «دور» است . گرچه سعدى به زبان آن روزگار از قدرتمندان به نام پادشاه و سلطان نام مى‏برد ولى اندرزها و رهنمودهاى وى براى همه قدرتمندان در قلمرو نفوذ و اقتدار آنان مفيد و معتبر است .

سعدى در آغاز مى‏گويد:

ملوك جهان را نصيحت رب العالمين بسنده است كه در كتاب مجيد مى‏فرمايد: «و اذا حكمتم بين الناس ان تحكموا بالعدل‏»

و ديگر فرمود: «ان الله يامر بالعدل و الاحسان .»

مجملى فرمود تعالى و تقدس، كه مفصل آن در دفترها شايد گفتن .

1- تفويض كارهاى بزرگ به مردم ناآزموده نكند كه پشيمانى آرد .

2- پادشاهانى كه مشفق درويش‏اند، نگهبان ملك و ملت‏خويشند .

3- از سيرت پادشاهان يكى آن است كه به شب بر در حق گدايى كنند و به روز بر سر خلق پادشاهى .

4- صاحب دولت و فرمان را واجب باشد در ملك و بقاى خداوند تعالى همه وقتى تامل كردن و از دور زمان برانديشيدن و در انتقال ملك از خلق به خلق نظر كردن .

5- علماء و ائمه دين را عزت دارد و حرمت، و زيردست همگنان نشاند و به استصواب راى ايشان حكم راند تا سلطنت مطيع شريعت‏باشد نه شريعت مطيع سلطنت .

6- پادشه صاحب نظر بايد تا در استحقاق همگنان بتامل نظر فرمايد . پس هر يكى را به قدر خويش دلدارى كند، نه گوش بر متوقعان، كه خزانه تهى ماند و چشم طمع پر نشود .

7- آثار خير پادشاهان قديم را محو نگرداند تا آثار خير او همچنان باقى ماند .

8- وزارت پادشاهان را كسى شايد كه شفقت‏بر دين پادشاه از آن بيشتر دارد كه بر مال او و حيف رعيت‏بر پادشاه آسانتر گيرد كه حيف سلطان بر رعيت .

9- پادشاهان پدر يتيمانند، بايد كه بهتر از آن غمخوارگى كند مر يتيم را كه پدرش; تا فرق باشد ميان پدر درويش و پدر پادشاه .

10- فاسق و فاجر را تقويت و دلدارى كمتر كند كه يار بدان شريك معصيت است و مستوجب عقوبت .

11- بر دوست و دشمن طريق احسان پيش گيرد كه دوستان را مهر و محبت‏بيفزايد و دشمنان را كين و عداوت كم شود .

12- كاروان زده و كشتى شكسته و مردم زيان ديده را تفقد حال به كمابيش بكند كه اعظم مهمات است .

13- مردم سختى ديده، محنت كشيده را خدمت فرمايد كه بجان در راستى بكوشند از بيم بينوايى

14- لشكريان را نكو دارد و به انواع ملاطفت دل بدست آرد . كه اگر دشمنان در دشمنى متفق باشند دوستان در دوستى مختلف نباشند .

15- عامل مردم آزار را «عمل‏» ندهد كه دعاى بد بدو تنها نكنند و الباقى مفهوم .

16- از جمله حسن و تدبير پادشاه يكى آن است كه با خصم قوى در نپيچد و بر ضعيف جور نكند كه پنجه با غالب افكندن نه مصلحت است و دست ضعيفان بر پيچيدن نه مروت .

17- ظلم صريح از گناه خاصان تن زدن است و عاميان را گردن زدن .

18- هر آنكه نفسش سر طاعت‏بر فرمان شريعت ننهد فرماندهى را نشايد و دولت‏برو نپايد .

19- دين را نگاه داشتن نتوان الا به علم و ملك را الا به حلم .

20- هر كس بد اندر قفاى ديگرى گفت از صحبت او بپرهيز كه در پيش تو همچنين طيبت كند و از قفا غيبت .

21- قوت راى خداوندگار مملكت آن است كه دخل فردا امروز بكارد و كار امروز به فردا نگذارد .

22- هر نعمتى را شكرى واجب است . شكر توانگرى، صدقات و شكر پادشاهى، رعيت‏نوازى و شكر قربت پادشاهان، خير گفتن مردمان و شكر دل خوشى، غمخوارى مسكينان و شكر توانايى، دستگيرى ناتوانان .

23- سوز دل مسكينان آسان نگيرد كه چراغى شهرى را بسوزد .

24- عامل مگر از خداى تعالى بترسد كه امانت نگاه دارد و الا به وجهى خيانت كند كه پادشاه نداند

25- مردى نه اين است كه حمله آورد . بلكه مردى آن است كه در وقت‏خشم خود را بر جاى دارد و پاى از انصاف بين ننهد .

26- پادشاهان جايى نشينند كه اگر دادخواهى فغان بردارد با خبر باشند كه حاجبان و سرهنگان نه هر وقتى مهمات رعيت‏به سمع پادشاه رسانند .

27- تو بر جاى آنانى كه رفتند و كسانى كه خواهند آمدن . پس وجودى ميان دو عدم التفات را نشايد .

28- هر كه كسى را نرنجاند از كسى نترسد . كژدم كه همى ترسد، همى گريزد از فعل خبيث‏خويش . گربه در خانه ايمن است از بى‏آزارى و گرگ در صحرا سرگردان از بد فعالى، گدايان در شهر آسوده از سليمى و دزدان در كوه و صحرا نهان از حرامزادگى .

29- دشمن به دشمن برانگيز تا هر طرف غالب شوند، فتح از آن تو باشد .

30- پيشواى هر ملتى عزيز دارد و به حرمت نشاند .

31- در پادشاهى چنان كند كه اگر وقتى پادشاه نباشد جفا و خجالت نبيند همچون زنبور كه هر كه مر او را ناتوان و افتاده بيند پاى در سر مالد .

32- چندانكه از زهر و مكر و غدر و فدايى و شبيخون بر خود است از درون خستگان و دل‏شكستگان و دعاى مظلومان و ناله محرومان برخود باشد . سلطان غزنين گفتى من از نيزه مردان چنان نمى‏ترسم كه از دوك زنان يعنى سوز سينه ايشان .

33- از ديوان زيرزمين چندان بر حذر نبايد بود كه ديوان روى زمين يعنى آدميان بد .

34- عيب خود از دوستان مپرس كه بپوشانند، تفحص كن كه دشمنان چه مى‏گويند .

35- جايى كه لطف بايد كردن به درشتى سخن مگوى كه كمند از براى مهاجم سركش باشد و جايى كه قهر بايد بلطافت مگوى كه شكر بجاى «سمقونيا» فايده ندهد .

36- دوستدار حقيقى آن است كه عيب تو را در روى تو بگويد تا دشوارت آيد و از آن بگردى و از قفاى تو بپوشد تا بدنام نگردى .

37- ضعف راى خداوند مملكت آن است كه دشمن كوچك را محل ننهد يا دوست را چندان پايه دهد كه اگر دشمنى كند، بتواند .

38- اعتماد كلى بر نوآمدگان مكنيد .

39- آن كن كه خير تو در قفاى تو گويند، كه در نظر از بيم گويند يا طمع .

40- وقتى كه حادثه‏اى موجب تشويش خاطر بود، طريق آن است كه شبانگاه كه خلق آرام گيرند، استعانت‏به درگاه خداى تعالى برد و دعا و زارى كند و نصرت و ظفر طلبد . پس آنگاه به خدمت زهاد و عباد قيام نمايد و همت‏خواهد و خاطر به همت ايشان مصروف دارد . پس به زيارت بقاع شريف رود و از روان ايشان مدد جويد . پس در حق ضعيفان و مسكينان و محتاجان شفقت فرمايد و تنى چند از زندانيان رهايى دهد پس آنكه نذر و خيرات كند . آنگه لشكريان را نوازشى كند و به وعده خير اميدوار گرداند . آنگه به تدبير و مشاورت دوستان خردمند يكدل در دفع مضرت آن حادثه سعى كند .

 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • در صورتی که نیاز به مشاوره حقوقی دارید از این قسمت استفاده کنید، در غیر این صورت سوال شما حذف می گردد.

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*