۞ امام رضا (ع) :
از نشانه های دین فهمی ، حلم و علم است ، و خاموشی دری از درهای حكمت است . خاموشی و سكوت ، دوستی آور و راهنمای هر كار خیری است.

موقعیت شما : صفحه اصلی » حقوق مدنی

مسولیت مدنی – Civic responsibility

موضوع : مبانی مسولیت مدنی تایپ: احسان نصوحی تذکر : استفاده از مطالب فقط با ذکر منبع www.lawgostar.com مجاز می باشد . مباني مسئوليت مدني درخصوص مبناي مسئوليت مدني سه نظريه معروف وجود دارد: 1-     نظريه تقصير 2-     نظريه خطر 3-     نظريه تضمين حق نظريه تقصير طبق اين نظر فرد درصورت تقصير يا خطا مسئول […]

موضوع : مبانی مسولیت مدنی

تایپ: احسان نصوحی

تذکر : استفاده از مطالب فقط با ذکر منبع www.lawgostar.com مجاز می باشد .

مباني مسئوليت مدني

درخصوص مبناي مسئوليت مدني سه نظريه معروف وجود دارد:

1-     نظريه تقصير

2-     نظريه خطر

3-     نظريه تضمين حق

نظريه تقصير

طبق اين نظر فرد درصورت تقصير يا خطا مسئول است. برابر مفاد مواد 953، 952، 951 قانون مدني كه اشعار مي‌دارد “تقصير اعم است از تفريط و تعدي” “تفريط عبارتست از ترك عملي كه به موجب قرارداد يا متعارف براي حفظ مال غيرلازم است” و “تعدي تجاوز نمودن از حدود اذن يا متعارف است نسبت به مال يا حق ديگري” تقصير شامل تخلف از تعهد و التزام قانوني يا قراردادي و تجاوز شخص به حقوق شخص ديگر برخلاف متعارف است. به عبارت ديگر هرگاه شخصي در اعمال و رفتار خود جانب احتياط را رعايت كرده يا از مقررات عدول نمايد و از اين رهگذر موجب زيان شخص يا اشخاص ديگر گردد مسئول و مقصر شناخته مي‌شود و بايد نسبت به جبران زيان وارده اقلام نمايد.

در نظريه تقصير اصل بر اثبات رابطه عليت توسط زيان‌ديده است. يعني زيان‌ديده بايد ثابت كند كه زيان وارده در اثر عمل عامل زيان اتفاق افتاده و در مقابل عامل زيان نيز مي‌تواند در جهت اثبات خلاف آن برآيد. بدين معني كه عامل زيان تلاش خواهد كرد كه ثابت كند زيان وارده در اثر خطاي زيان‌ديده و يا قوه قاهره بوده است. بنابراين در نظريه تقصير ارتكاب تقصير و خطا شرط اصلي مسئوليت مي‌باشد.

 نظريه خطا

برابر اين نظريه ملاك مسئوليت مدني، فعاليتي است كه ايجاد خطر مي‌كند نه ارتكاب تقصير. به عبارت ديگر هركسي كه در اثر فعاليت خود موجب بروز خطري مي‌شود كه به ديگري زيان وارد مي‌كند مسئول است و بايد جبران خسارت كند.

“مطابق نظريه خطر، مسئوليت مدني ما به ازاء نفع و فايده و لذتي است كه شخص از شيئي متعلق به خود يا از فعاليت خود مي‌برد. در واقع حقوقدانان و دادرسان بدون آنكه مفهوم تقصير را ناديده بگيرند، به جستجوي قاعده جديدي پرداختند كه مبناي جبران زيان قرار گيرد و اين قاعده را چنين بيان داشتند كه خسارت بايد به كسي نسبت داده شود كه سبب وقوع آن گشته است. بر پايه اين نظريه چنانچه در اثر عمل شخص يا اشخاص وابسته به او يا اشياء تحت تصرف او خسارتي به ديگري وارد شود عامل زيان مسئول به شمار مي‌رود و بايد از عهده جبران زيان واردشده برآيد مگر آنكه بتواند خلاف آن را ثابت كند.

بر پايه نظريه خطر اصل بر مسئول بودن عامل زيان است و وي بايد جبران خسارت زيان‌ديده را بنمايد مگر اينكه بتواند خلاف آن را اثبات كند. در اين نظر زيان‌ديده فقط بايد ورود خسارت و رابطه عامليت عامل خسارت را ثابت كند.

در پي توسعه تكنولوژي و استفاده روزافزون از ماشين و دستگاههاي صنعتي، نظريه خطر توسعه يافت و نظريه مطلق خطر پدید آمد .طبق اين نظريه هركس موجب زيان ديگري شود مسئول بوده و ملزم به جبران خسارت است و مجاز به اثبات خلاف آن نيست مگر در موارد فورس ماژور. اين نظريه به دنبال حمايت كامل از زيان‌ديدگان است.

نظريه تضمين حق

در دو نظريه تقصير و خطر كه قبل از اين مطرح شده‌اند مبناي مسئوليت مدني عمل عامل زيان بوده و به آثار ناشي از آن توجه شده است ولي نظريه ديگري مطرح شده كه به حقوق زيان‌ديده و تضمين قانونگذار توجه دراد. اين نظريه كه “تضمين حق” نام گرفته توسط آقاي “بوريس استارك” ارائه گرديده است. نظريه تضمين حق ضمن تفكيك حقوق مربوط به جسم و جان انسان از حقوق مادي و معنوي او، به دنبال اثبات برتري و رجحان حقوق مربوط به جسم و جان اوست و مي‌گويد “هركس حق دارد در جامعه خود سالم و ايمن زندگي كند و حقوق او تضمين شود. هيچكس حق ندارد حقوق و سلامتي و ايمني زندگي ديگران را به خطر اندازد. پس به محض اينكه حقي از بين رفت و زياني وارد شد عامل زيان بايد آن را جبران كند و همين الزام به جبران زيان، مسئوليت مدني ناميده مي‌شود. حسن بزرگ اين نظريه آن است كه به تضمين حقوق افراد زيان‌ديده و حمايت قانوني از آن توجه و تأكيد دارد. درمجموع مي‌توان گفت مبناي تشخيص مسئوليت مدني به عوامل اجتماعي ـ فرهنگي ـ اخلاقي و عرف و اصول موردقبول هرجامعه بستگي دارد كه با پيشرفت جوامع انساني پيچيده‌تر مي‌گردد. در چنين شرايطي است كه بيمه مي‌تواند بسياري از خلاءها و كمبودها را در عرصه حمايت از حقوق افراد جامعه بپوشاند.

در مقايسه سه نظريه فوق‌الذكر استاد دكتر ناصر كاتوزيان نوشته‌اند:

“گرچه نظريه تضمين حق” نيز در ايجاد مسئوليت مدني نقش مؤثري دارد ولي هيچيك از نظريه‌هاي ابرازشده نمي‌توانند به تنهائي و به طور انحصاري مبناي مسئوليت مدني قرار گيرند.” درهريك از اين نظريه‌ها “حقيقتي انكارناپذير وجود دارد”{ به نظر ايشان آنچه اهميت دارد رسيدن به عدالت است} “و اين ابزارهاي منطقي تنها وسايل راهگشائي به اين هدف است.


  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • در صورتی که نیاز به مشاوره حقوقی دارید از این قسمت استفاده کنید، در غیر این صورت سوال شما حذف می گردد.

۳ دیدگاه

  1. نتایج مسولیت مدنی چیست؟

  2. سلام
    فوق العاده است سایتتون واقعا معرکه است

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*