۞ امام رضا (ع) :
از نشانه های دین فهمی ، حلم و علم است ، و خاموشی دری از درهای حكمت است . خاموشی و سكوت ، دوستی آور و راهنمای هر كار خیری است.

موقعیت شما : صفحه اصلی » آئین دادرسی کیفری

نظام های دادرسی دنیا

در این نوشته شما با نظام های دادرسی دنیا ؛ نظام اتهامی ، نظام تفتیشی ، نظام مختلط و نظام دادرسی اسلامی آشنا می شوید . تایپ: احسان نصوحی تذکر : به دلیل اینکه تمام مطالب سایت به صورت خلاصه از کتب اساتید و همینطور کتب قوانین تایپ می گردد ، به همین دلیل از […]

در این نوشته شما با نظام های دادرسی دنیا ؛ نظام اتهامی ، نظام تفتیشی ، نظام مختلط و نظام دادرسی اسلامی آشنا می شوید .

تایپ: احسان نصوحی

تذکر : به دلیل اینکه تمام مطالب سایت به صورت خلاصه از کتب اساتید و همینطور کتب قوانین تایپ می گردد ، به همین دلیل از عزیزان تقاضا داریم در صورتی که قصد استفاده از مطالب سایت را دارند حتما منبع این مطالب www.lawgostar.com را ذکر نمایند و در غیر اینصورت مدیریت سایت هیچگونه رضایتی در قبال استفاده از مطالب را ندارد و شرعا و قانونا حرام می باشد .

—————————-

نظام های دادرسی دنیا

الف ) نظام دادرسی اتهامی :

از لحاظ تاریخی نظام دادرسی اتهامی اولین و قدیمی ترین شیوه دادرسی کیفری به شمار می آید و گفته شده که این روش در یونان و روم باستان ، حقوق ژرمنی و در فرانسه در دوران فرانک و عهد فئودال وجود داشته است . مهمترین ویژگی های نطام اتهامی را می توان در چند نکته خلاصه نمود :

ویژگی اول ، لزوم طرح شکایت بزه دیده برای محاکمه و مجازات مرتکب بود .

ویژگی دوم ، علنی بودن دادرسی بود . به این معنا که محاکمه در محل های بزرگ و شناخته شده شهر صورت می گرفت تا هرکس مایل باشد در جلسه محاکمه شرکت کند .

ویژگی سوم ، شفاهی بودن محاکمه بود به این معنا که مطلب هر یک از دو طرف به صورت شفاهی ابراز می شد و این مطالب و دلایل اتهام یا دفاع به صورت کتبی و در پرونده ای برای دادرسی ، مضبوط نمی گردید .

سرانجام به عنوان ویژگی دیگر ، باید از ترافعی بودن این نظام یاد کرد . دادرسی کیفری همچون یک دادرسی حقوقی بود که شاکی و متهم در جایگاه خواهان و خوانده قرار داشتند ، شاکی دلایل خود را ابراز می داشت و متهم در موقعیتی برابر با او و با اطلاع تز دلایل طرف مقابل خود ، به رد دلایل اتهام می پرداخت و قاضی با ملاحظه نبرد قضایی طرفین در پایان حکم خود را صادر می کرد .

نظام دادرسی اتهامی این مزیت را داشت که به دلیل علنی و ترافعی بودن ، حقوق دفاعی متهم را به خوبی تامین می کرد .

ب ) نظام دادرسی تفتیشی :

خاستگاه این شیوه دادرسی به امپراتوری روم سفلی باز می گردد که بعدها در آغاز قرن سیزدهم میلادی این روش به دادگاه های کلیسایی که برای محاکمه روحانیان کلیسا تشکیل می شدند نیز راه یافت و پس از آن در بسیاری از کشورهای اروپایی رایج شد . مهمترین ویژگی های نظام تفتیشی عبارت بودند از :

نخست وجود مرجعی بای تعقیب و تقاضای محاکمه متهم صرفنظر از شکایت یا عدم شکایت بزه دیده .

ویژگی دوم ، غیر علنی بودن دادرسی بود و در نتیجه اشخاص ثالث که عنوان شکایت یا متهم بر آنها صدق نمی کرد یعنی مردم عادی حق حضور در جلسه محاکمه و مشاهده جریان دادرسی را نداشتند .

ویزگی سوم ، کتبی بودن این شیوه است . به این معنا که طرفین می توانستند مطالب خود را به صورت مکتوب اظهار نمایند و در پرونده ای برای نگهداری مکاتبات آنها و ضبط جریان رسیدگی تشکیل می شد .

سرانجام ویژگی مهم این نظام غیر ترافعی بودن رسیدگی بود . یعنی دادرسی به نبرد قضایی میان متهم و قاضی به عنوان نماینده جامعه تبدیل می شد . متهم از حقوق کمتری برای دفاع از خود برخوردار بود و نمی توانست از دلایل اتهام آگاه شده و آنها را مورد مناقشه قرار دهد . در مقابل قاضی از اختیارات زیادی برخوردار بود تا از متهم اقرار بگیرد .

ج ) نظام دادرسی مختلط ( فرانسوی ) :

این نظام دادرسی که ترکیبی از دو نظام قبلی است نظام مختلط نام دارد و چون نخستین بار پس از انقلاب کبیر 1789 در فرانسه ظاهر شد و پس از آن در دیگر کشورها از جمله ایران رواج یافت ، نظام فرانسوی نیز نامیده شد .

در این نظام با تفکیک دو مرحله تحقیق و محاکمه ، از ویژگی های مثبت هر یک از دو نظام پیشین ، به تفکیک استفاده شده است . بدین ترتیب در مرحله تحقیق که نیاز به سرعت و دقت در جمع آوری دلایل و جلوگیری از محو آثار جرم بیشتر وجود دارد ، از نظام تفتیشی پیروی شده و ویژگی های آن را دارد . در مقابل پس از جمع آوری دلایل و در محاکمه در دادگاه ، از نظام اتهامی و ویژگی های آن پیروی شده است .

د ) نظام دادرسی اسلامی :

قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در بهمن 1357 ، نظام دادرسی کیفری در کشورمان به تبعیت از حقوق فرانسه بر پایه نظام دادرسی مختلط شکل گرفته بود . پس از واقعه فوق ، با توجه به لزوم انطباق کلیه قوانین و مقررات کشور با موازین شرعی و توجه ویژه به قوه قضائیه برای انطباق آن با نظام قضاء اسلامی ، قوانین متعددی در زمینه سازمان قضایی مراجعه بدوی و تجدید نظر به تصویب رسید . یکی از دلایل کثرت قانون گذاری های گاه شتاب زده در این دوران نیز ، قصد قانون گذار برای سرعت بخشیدن به روند اسلامی نمودن دستگاه قضایی و انطباق آن با شیوه های دادرسی اسلامی بوده است .

ویژگی های این نظام :

اول ، عدم تفکیک مرحله تحقیق از مرحله محاکمه است .

دوم ، وحدت قاضی است ، یعنی اصل تعدد قضات در دادرسی پیش بینی نشده و یک قاضی به امر رسیدگی و صدور جکم در کلیه جرایم اعم از کم اهمیت و مهم می پردازد .

سوم ، یک درجه ای بودن رسیدگی . یعنی اصل بر این است که هر جرمی فقط یک بار رسیدگی شود و حکی که در پایان توسط قاضی صادر می گردد قطعی و غیر قابل تجدیدنظر خواهد بود . با این همه به منظور رفع اشتباهات قضایی و جلوگیری از اجرای احکام خلاف شرع در موارد محدود و مشخصی امکان بازنگری در حکم قاضی وجود داشته که جنبه اشتثنایی دارد .

—————————-

گردآورنده و تایپ : احسان نصوحی

—————————-

منبع : خالقی، علی ؛ آیین دادرسی کیفری

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیر در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
  • در صورتی که نیاز به مشاوره حقوقی دارید از این قسمت استفاده کنید، در غیر این صورت سوال شما حذف می گردد.

۶ دیدگاه

  1. سلام من واقعا آرزو دارم که تمامی کتبی که چاپ و منتشر می شوند به زودی زود به صورت الکرونیک درآمده و به صورت سی دی منتشر شوند مانند اتفاقی که درخصوص کتب فقهی رخ داده و کتابخانه الکترونیک کتب فقهی براحتی امکان مراجعه استفاده و مستند ساختن آثار را فراهم کردند. تا کی باید به دنبال کتبی که حتی در انتشارات خودشون هم نسخه ای ازش باقی نمونده و در صف فهرست نویسی کتابخونه ملی مونده بگردیم تا کی دربدر دنبال یک پایان نامه باشیم و با ممانعت دانشگاه و یا ممنوعیت اخذ کپی سرگردان مطالب و منابع مورد نیاز باشیم؟ به نظر من در ایران ما تا زمانی که دسترسی به کتب دیجیتال (البته با پرداخت هزینه آن) ممکن نباشه و تا زمانی که در استفاده از کتب و پایان نامه ها این همه محدودیت وجود دارد، نمی شه و حتی نباید دم از کپی رایت و حقوقی از این دست زد.

    • احسان نصوحی

      سلام
      دوست عزیز تنها دلیلی که در زیر مطالب ذکر می کنیم که با ذکر منبع مجاز است به این خاطر است که تمام مطالب را بنده از کتب اساتید تایپ می کنم و در سایت درج می کنم و به همین دلیلم هست که بازدید سایت ما نسبت به سایت های دیگر خیلی بالا است .
      گاهی اوقات پیش می آید که برای هر مطلبی تا یک ساعت و شایدم بیشتر وقت گذاشته می شود که خلاصه مباحث خوانده و تایپ شود .
      باتشکر

  2. با سلام من فارغ التحصيل مالكيت فكري هستم. من هم با آقاي حميد موافقم. فكر مي كنم شما بايد درباره كپي رايت بيشتر مطالعه كنيد چون اين حق حداقل اخذ اجازه از صاحب اثر رو لازم مي دونه. يادمه در جايي خوندم كه حتي اساتيد دانشگاه نسبت به مطالب درسي ارائه شده در كلاسهاشون كپي رايت دارن و بايد محفوظ بمونه. اينم كه مي گيد كتاب درسي هست و نويسنده براي نشر علم كتاب نوشته درسته ، ولي نويسنده‌ي كتاب ، نشر علم رو از طريق مخصوصي كه خودش تشخيص داده عملي كرده ، نه به هر طريق و روشي. اگه اينطور باشه پس منم مي تونم برم كتاب دكتر كاتوزيان رو (كاغذي يا اينترنتي) منتشر كنم آخرشم بگم اي بابا ، نويسنده كتاب رو براي نشر علم و يادگيري ديگران نوشته، خوب منم به اون كمك كردم ديگه . بد نيست بدونيد كه توي دادسرا خيلي از پرونده هاي كيفري مربوط به چاپ متقلبانه اثر ديگري ، موضوعش اينه كه كسي رفته كتابي رو با ذكر نام مولفش ولي بدون اجازه گرفتن از اون چاپ كرده و تحت تعقيبه. تو اين موارد، اين دفاع متهم رو كه من كتاب اون رو به نام خودش و براي نشر علم خودش چاپ كردم، ازش قبول نمي كنن.

    • احسان نصوحی

      باسلام
      ممنون از انتقادات شما دوست گرامی .
      اساتیدی که من و همکارانم مطالب آنها را در سایت درج می کنیم ساکن تهران و دیگر استانها می باشند و اینجانب ساکن اصفهان .
      حال شما به من راهی نشان دهید که من بتوانم با این اساتید ملاقاتی داشته باشم و یا به صورت تلفنی و یا ایمیل از آنها کسب رضایت کنم .
      توی اینترنت اگر توی هر سایتی بگردی و از نویسنده اون سایت یا وبلاگ بپرسی که برای مطالبی که توی سایتت درج میکنی آیا از مولف اصلیش اجازه داری میگه نه . خودتونم فکر کنم حرف را قبول داشته باشی و اگر حرف شما باشه باید تمام مدیران سایت ها را تحت تعقیب قراربدهند . در جواب نظر قبلی هم اینجانب اعلام کردم که ما در ذیل تمام مطالب سایت ، منبع اولیه آن را درج می کنیم .
      این حرفی که شما می گویید در دادسرا ها بیشتر افرادی که تحت تعقیب هستند برای کپی رایت است ، آیا برای یک دفعه از این افراد پرسیدید که چه نوع کپی رایتی انجام داده اید که تحت تعقیب قرار گرفته اید ؟
      این افرادی که تحت تعقیب برای کپی رایت قرارمی گیرند کسانی هستند کلا حق کپی رایت را قائل نیستند و آن چیزی را که شخص اولیه به اسم خود انتشار داده را ، به نام خود کپی می کنند .
      بنده برای تمام کسانی که تالیفاتی داشته اند احترام زیادی قائل هستم و رعایت هم میکنم اما طبق نظر شما استفاده از کلمه ای هم باید از مولف اولیه آن اجازه گرفته شود .
      شما خودتان دانشجو هستید ، آیا تاحالا شده که هنگام نوشتن پایان نامه یا تحقیق ، از مولف اولیه منابع خود اجازه کسب کنید ؟ ؟ ؟
      در ضمن دوست عزیز ، کلمه حرامی که ما در سایت درج میکنیم فقط به دلیل این است که تمام این مطالب به صرف وقت از کتب اساتید تایپ می شوند .
      امیدوارم قانع شده باشید .
      به هر حال از انتقاد و پیگیری شما متشکریم .

  3. سلام دوست عزیز. زحمت زیادی کشیدید و وبسایت جالبی دارید. فقط یه سوال به ذهنم رسید : شما که به صرف کپی برداری از آثار دیگران برای خودتون این حق رو قائلید که استفاده کنندگان از این سایت آدرس سایت شما رو ذکر کنند و عدم انجام این کار رو موجب نارضایتی خودتون و شرعا حرام دونستید ، آیا از صاحبان اون آثار هم برای کپی برداری از کارهاشون و درج اونها در این سایت اجازه گرفته گرفته اید و لحظه ای فکر کردید که ممکن است این کار شما موجب نارضایتی اونها و شرعا حرام باشه؟؟؟

    • احسان نصوحی

      بسم الله الرحمن الرحیم

      سلام
      باتشکر از انتقاد شما
      در جواب شما باید عرض کنم که مطالبی را که در سایت درج می کنیم 99 درصد آنها ( به جز مقالات ) از کتب درسی اساتید می باشد و نارضایتی در کتب درسی بی مورد است زیرا نویسنده کتاب ، کتاب را برای نشر علم خود و یادگیری دیگران نوشته است . سایت ما بر خلاف دیگر سایت ها که صرفا از کپی کردن مطالب استفاده می کنند ، مطالب خود را با ذکر منبع در سایت درج می کنند . اگر ما منبع نوشته های خود را درج نمی کردیم اون وقت میشد حرف شما را تایید کرد .
      مقالاتی هم که در سایت قرار میگیرند بانام نویسنده آنها درج می شوند . و نویسنده ی مقالات هم برای آگاهی دیگران از مقالات خود آن را در اینترنت نشر میدهند .
      به هر حال از انتقاد شما متشکریم .

پاسخ دادن

ایمیل شما منتشر نمی شود. فیلدهای ضروری را کامل کنید. *

*