ازدواج و اقسام آن

ازدواج و اقسام آن

تایپ: احسان نصوحی

تعریف ازدواج :

نکاح در لغت به معنی ضم ( پیوستن ) است و در اصطلاح حقوقی می توان آن را چنین تعریف کرد : (( نکاح قراردادی است که به موجب آن زن و مرد در زندگی با یکدیگر شریک و متحد شده ، خانواده ای تشکیل می دهند )) .

بعضی از استادان حقوق در تعریف نکاح گفته اند : (( نکاح عبارت از رابطه حقوقی است که به وسیله عقد بین مرد و زن حاصل می شود و به آنها حق می دهد که تمتع جنسی از یکدیگر ببرند )) . ایرادی که بر این تعریف می توان گرفت آن است که تمتع جنسی جزء ماهیت نکاح نیست و بدون آن نیز نکاح می تواند تحقق پیدا کند ؛ لذا نباید آنرا در تعریف نکاح آورد . بعضی از حقوقدانان اسلامی نکاح را چنین تعریف کرده اند : (( نکاح عقدی است که به هریک از زوجین حق استمتاع از دیگری را به وجه مشروع می دهد )) .

نکاح را ازدواج و زواج هم می گویند .

اقسام ازدواج :

نکاح در حقوق ایران بر دو قسم است : نکاح دائم و نکاح منقطع که آن را متعه و نکاح موقت نیز می گویند .

قانون مدنی در این باب از فقه امامیه پیروی کرده است . نکاح منقطع از ویژگی های مذهب تشیع است و در فقه عامه آنرا معتبر نمی شناسند . فقهای امامیه برای صحت این نکاح به آیات قران به ویژه آیه 24 از سوره نساء و نیز به روایت و اخبار و اجماع علمای مذهب استناد می کنند .

در کشورهای غربی نکاح موقت وجود ندارد و در بعضی از کشورهای اسلامی از جمله مراکش – تونس – عراق – سوریه – مصر که تحت تاثیر مکاتب تسنن هستند نکاح منقطع پذیرفته نشده است .

تفاوت بین ازدواج دائم و موقت :

نکاح منقطع از بسیاری از جهات مانند نکاح دائم است . شرایط و موانع نکاح منقطع همان است که در نکاح دائم آمده است به استثنای آنچه که ذیلا گفته خواهد شد . آثار آن هم اصولا ، جز در مورد نفقه و ارث ، همان آثار نکاح دائم است ؛ به ویژه از لحاظ اولاد تفاوتی بین نکاح دائم و منقطع نیست و فرزند ناشی از این نکاح از کلیه حقوق فرزند ناشی از نکاح دائم برخوردار است . تفاوت عمده نکاح منقطع و دائم در امور زیر است :

1-تعیین مدت در نکاح منقطع شرط لازم است . ماده 1075 قانون مدنی در این باره می گوید : (( نکاح وقتی منقطع است که برای مدت معینی واقع شده باشد )) . پس اگر مدت در نکاح منقطع ذکر نشود ، بی شک نکاح منفطع واقع نخواهد شد . اما آیا نکاح اساسا باطل است یا نه ؟ مساله اختلافی است . بنابر قول گروهی از فقهای امامیه ، نکاح به صورت دائم واقع خواهد شد ؛ زیرا لفظ ایجاب می تواند مفید نکاح دائم یا منقطع باشد و فقط ذکر مدت است که آن را به متعه اختصاص می دهد و اگر مدت ذکر نشده باشد ، برای عقد دائم خواهد بود . پس اگر اولی منتفی باشد دومی تحقق خواهد یافت . به علاوه اصل در عقد صحت است و فساد بر خلاف اصل می باشد .

در تایید این نظر به بعضی از روایات و اخبار نیز استناد شده است .

بعضی از فقها از جمله علامه حلی و شهید در مسالک گفته اند : اگر مدت ذکر نشود عقد باطل است، زیرا هرگاه با قصد نکاح منقطع مدت را در عقد ذکر نکنند ، چون قصد به نکاح دائم تعلق نگرفته است ، تکاح نمی تواند به صورت دائم واقع شود ؛ به تعبیر دیگر عقد تابع قصد است و در فرض ما قصد نکاح دائم منتفی است .

نظر دوم در حقوق جدید اقوی و بیتشر قابل قبول است ، زیرا در حقوق امروز نیز عقد تابع قصد است و هرگاه قصد نکاح منقطع شده باشد و عقد دائم مقصود نباشد ، نمی توان قائل به وقوع نکاح دائم شد . ممکن است در نکاح موقت مسلم نباشد و زن و شوهر در دائم یا موقت بودن نکاح اختلاف داشته باشند . در این صورت می توان گفت لفظ نکاح یا زواج که به کار رفته ظاهر در نکاح دائم است . پس عقد به آن حمل می شود و باطل نیست .

2- تعیین مهر از شرایط اساسی نکاح منقطع است و در این گونه نکاح عدم ذکر مهر در عقد موجب بطلان است ( ماده 1095 ق . م. ) .

3- در نکاح منقطع شوهر ملزم به دادن نفقه به زن خود نیست ، مگر اینکه دادن نفقه شرط شده باشد یا عقد مبنی بر آن جاری شده باشد ( ماده 1113 ق . م . ) .

4- در نکاح منقطع مقررات طلاق اجرا نخواهد نمی شود و جدایی زن و شوهر با انقضاء یا بذل مدت یا فسخ نکاح تحقق می یابد . بنابراین طلاق و آنچه در قانون مدنی راجع به آن آمده است ویژه نکاح دائم است . ( مستنبط از ماده 1120 ق . م ) .

5- عده زوجه منقطع پس از جدایی از شوهر ( در غیر زن آبستن ) دو طهر است ، اعم از اینکه جدائی به علت فسخ نکاح یا انقضاء یا بذل مدت باشد ، در حالی که عده فسخ نکاح یا طلاق در نکاح دائم سه طهر است . هرگاه زوجه منقطع با اقتضای سن ( یعنی با اینکه در سنی است که علی القاعده باید عادت زنانگی داشته باشد ) عادت نبیند ، عده او 45 روز است ، حال آنکه عده این گونه زنان در نکاح دائم سه ماه است ( مواد 1151 و 1152 ق . م. ) . البته عده وفات و عده زن آبستن در مورد نکاح دائم و منقطع یکسان است ( مواد 1153 و 1154 ق . م. ) .

6- در نکاح منقطع زن و شوهر از یکدیگر ارث نمی برند . ( مستنبط از مواد 940 و 1077 ق . م. ) .

برگرفته از کتاب مختصر حقوق خانواده از دکتر سید حسین صفایی و دکتر اسدالله امامی .

تذکر : استفاده از مطالب فوق و همچنین مطالب سایت فقط با ذکر منبع www.lawgostar.com مجاز می باشد و در غیر اینصورت مدیریت سایت هیگونه رضایتی در استفاده از مطالب ندارد .

2 دیدگاه دربارهٔ «ازدواج و اقسام آن»

  1. با سلام
    من با خانمی نامزدهستم-پس از چند مدت متوجه شدم که این شخص در اندامهای شیر دهی دچار عارضه مادر زادی فرو رفتگی کامل نوک سینه میباشد که بعد مشاوره با پزشک مشخص شد که از دسته بیماریهای سرطان پستان میباشد-که کتمان کرده است اینجانب به محض مطمئن شدن وخیار غبن با اظهار نامه ای فسخ را را ابلاغ کردم ودر دادگاه حقوقی اقامه دعوی نموده ولی با توجه به شواهد ومدارک وتائیدیه پزشکی قانونی مبنی بروجود عارضه وعدم امکان شیر دهی دراین مورد امکان پذیر نمی شود-قاضی با عدم بیان این نوع بیماری در ماده1123وبدون درنظر گرفتن ماده1128رای برعلیه بنده صادر نمودکه درصورت نیاز دادخواست ومدارک وحکم برایتان ارسال خواهد شد –اینجانب را راهنمایی نمایئید؟چرا این رای با این که مدارک وشواهد کامل بوده وقاضی در رای خود بدون توجه به سطر ددرخواست وبیان دادخواست مبنی بر تائید فسخ وتدلیس صادر نموده است

    1. احسان نصوحی

      سلام
      لطفا سوالات حقوقی خود را در انجمن سایت مطرح نمائید . به سوالات فقط در انجمن پاسخ داده می شود .
      باتشکر

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن