تخریب

زمان مطالعه: ۴ دقیقه

تخریب

در لغت مصدر متعدی از باب تفعیل به معنای خراب کردن، ویران کردن و تباه کردن می­باشد[۱] و در اصطلاح به معنای ایراد صدمه عمدی نسبت به مال یا شیء متعلق به غیر که منتهی به نقصان یا از بین رفتن آن گردد.[۲]
قانون­گذار جرم تخریب را تعریف نکرده بلکه فقط به ذکر مصادیقی از آن بسنده کرده است.
عنصر مادی جرم تخریب
عنصر مادی جرم تخریب شامل از بین بردن عمدی اشیاء، اعم از منقول و غیر منقول متعلق به دیگری است به هر نحوی از انحاء.
۱.    عمل مرتکب


جرم تخریب همانند اغلب جرایم علیه اموال و مالکیت، مستلزم ارتکاب یک فعل مثبت است. به­ طوری که تحقق جرم مزبور با ترک فعل ممکن نیست. همچون آن­که مستأجر خانه­ای در فصل زمستان، برف بام خانه را به موقع پارو نکند و در اثر آن، خسارتی به عین مستأجره وارد شود. در این­جا تنها از نظر مدنی ضامن خسارت وارده خواهد بود.[۳]
فعل مثبت در تخریب، ممکن است به طور مستقیم ارتکاب یابد؛ مثل شکستن یا قطع درخت و یا به صورت غیر مستقیم؛ مثل قطع آبی که باعث خشکاندن محصول یا درخت می­گردد.[۴]
البته تشخیص این­که عمل ارتکابی، تخریب محسوب می­شود یا نه، به عهده دادگاه است و دادگاه در این زمینه، عرف را در نظر خواهد گرفت.[۵]
 
۲.    موضوع جرم تخریب
هر چیز با ارزشی که امکان اختصاص آن به شخص حقیقی یا حقوقی در میان باشد، موضوع جرم تخریب خواهد بود که به سه گروه اموال، اشیاء و اسناد قابل تقسیم است.
اموال به اعتبار مال، به منقول و غیر منقول و به اعتبار مالک، به عمومی و شخصی یا مشاع و مفروز تقسیم می­گردد. اسناد نیز به اسناد عادی و اسناد رسمی تقسیم می‌شد.
لازمه اشیاء در جرم تخریب، مالیت آن­ها نیست بلکه اشیاء به طور کلی مورد حمایت کیفری قانون­گذار قرار گرفته است، گرچه آن اشیاء ارزش مالی هم نداشته باشند؛ اما از نظر صاحب آن واجد ارزش معنوی باشند. (ماده ۶۷۷ ق.م.ا) [۶]
 
۳.    وسیله ارتکاب جرم
در جرم تخریب، وسیله خاصی شرط تحقق جرم نیست. در عین حال گاهی وسیله در تشدید مجازات مؤثر است. مثل تخریب از طریق ایجاد حریق یا مواد منفجره.[۷]
چنانچه اتلاف مال دیگری در اجرای ماده ۶۷۷ مستوجب ۶ ماه تا ۳ سال حبس است در حالی که از بین بردن همان مال از طریق آتش زدن یا به کار بردن مواد منفجره در اجرای مواد ۶۷۵ و یا ۶۷۸ مستوجب ۲ تا ۵ سال حبس خواهد بود.
 
عنصر معنوی جرم تخریب
۱.    سوء نیت عام
سوء نیت عام در جرم تخریب همان اراده و اختیار و خواست مرتکب جرم است. به طوری که تخریب مال دیگری بدون اراده و خواست مرتکب، به دلیل فقدان سوء نیت، فاقد جنبه کیفری بوده و تنها موجب مسئولیت مدنی می‌گردد.
 
۲.    سوء نیت خاص
سوء نیت خاص اراده­ی آگاه نسبت به مال موضوع جرم یا شخص متضرر از جرم است.
در جرم تخریب علاوه بر عمد و قصد در انجام فعل مجرمانه ارتکابی، احراز قصد ایراد ضرر خسارت به دیگری ضروری است. به همین جهت تخریب و شکستن عمدی در و پنجره دیگری برای نجات جان صاحب­خانه در هنگام بروز خطر، قابل تعقیب کیفری نمی باشد.[۸]
هرچند جرم تخریب اصولا از جرایم عمدی است لکن به حکم قانون، تخریب غیر عمدی اموال، در مواردی خاص، جرم تلقی شده است و آن زمانی است که انسان در ارتکاب آن­ها، رعایت احتیاط و مقررات و نظامات دولتی را ننموده باشد.  ماده  ۴۵ قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع یا ماده ۸ قانون راجع به مجازات اخلال‌گران در صنایع نفت ایران به مجازات تخریب غیر عمدی اشاره دارد.[۹].
 
عناصر قانونی تخریب و احراق اموال یا اشیاء[۱۰]
مصادیق جرم تخریب که توسط قانون­گذار جرم انگاری گردیده است، در یک فصل و یا حتی یک قانون جمع آوری نشده است؛ به همین رو، تعدادی از مواد قانونی و یا قانون­هایی که این جرم در آن­ها پیش بینی شده است را ذکر می‌نماییم.
 
۱.    جرم تخریب در قانون مجازات اسلامی
الف) اتلاف و تخریب و سوزاندن اموال و اسناد متعلق به اشخاص؛ مواد  ۶۷۵، ۶۷۷، ۶۸۰، ۶۸۱ و ۶۸۳ تا ۶۸۶
ب) تخریب اموال تاریخی، فرهنگی و مذهبی مواد ۵۵۸، ۵۶۰ و ۵۶۴
ج) اتلاف و سوزاندن و تخریب اموال و اسناد دولتی مواد  ۵۴۳ تا ۵۴۶ و ۶۸۲
د) تخریب وسایل، تأسیسات و اموال مورد استفاده عمومی مواد ۶۸۷ و ۶۸۸
 
۲.    جرم تخریب در سایر قوانین
الف) قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح (فصل نهم)
ب) قانون مجازات اخلال­گران در تأسیسات آب، برق، گاز و مخابرات کشور
ج) قانون حفظ و حمایت از منابع طبیعی و ذخایر جنگلی
د) قانون راجع به مجازات اخلال­گران در صنایع نفت
ه) قانون کیفر بزه های راه آهن
و) قانون الحاق موادی به قانون نحوه حفظ آثار و یادگارهای حضرت امام خمینی
ز) قانون اراضی و مستحدثات ساحلی
 

[۱] معلوف، لویس؛ المنجد فی اللغه، بیروت، دار المشرق، ۱۳۷۶، چ ۳۳، ص ۶۷ ماده خرب
[۲] ولیدی، محمد صالح؛ حقوق جزای اختصاصی در تفصیل قواعد تخریب اموال و اتلاف عمدی اسناد، تهران، نشر داد، ۱۳۷۶، چاپ اول، ۱۳ و حبیب زاده، محمد جعفر؛ حقوق جزای اختصاصی، ج ۲، تهران، انتشارات سمت، ۱۳۷۳، چ اول، ۸۱
[۳] ولیدی، محمد صالح؛ پیشین، ۱۵
[۴]  گلدوزیان، ایرج؛ حقوق جزای اختصاصی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۸۶،چاپ ۱۳، ۵۳۰
[۵] صدارت، علی؛ تخریب در قانون جزایی ایران، مجله کانون وکلا، ۱۳۷۷، سال ۱۰، ش ۵۹، ۳۱
[۶] گلدوزیان، ایرج؛ پیشین، ۵۳۱
[۷] ایمانی، عباس؛ فرهنگ اصطلاحات حقوق کیفری، تهران، نشر آریان، ۱۳۸۲، چ اول، ۱۱۸
[۸] گلدوزیان، ایرج؛ پیشین، ۵۳۳ و ۵۳۴
[۹] همان ۵۳۴
[۱۰] زراعت، عباس؛ شرح قانون مجازات اسلامی، ج ۳، تهران، انتشارات ققنوس، ۱۳۸۲، چ اول، ۹۱۱ و گلدوزیان، ایرج؛ ۵۲۹ و ۵۳۰
 

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن