تدلیس

در این مطلب شما با مفهوم تدلیس و اثر قانونی آن ، تدلیس ثالث و مطالبه خسارت بر اثر تدلیس آشنا می شوید .

تایپ: احسان نصوحی

تذکر : استفاده از مطالب فقط با ذکر منبع www.lawgostar.com مجاز است و در غیر اینصورت شرعا و قانونا حرام می باشد .

تعریف تدلیس و اثر قانونی آن

تدلیس عبارت است از عملیاتی که موجب فریب طرف قرارداد شود ( ماده ۴۳۸ قانون مدنی ) . به عبارت دقیق تر ، تدلیس در نکاح آن است که با اعمال متقلبانه نقض یا عیبی را که در یکی از زوجین هست پنهان دارند ، یا او را دارای صفت کمالی معرفی کنند که فاقد آن است ، چنانچه مرد خود را بر خلاف واقع دارای ثروت و مقام معرفی کند ، یا با ارائه گواهی نامه مجعول ، خود را لیسانسه یا دکتر قلمداد کند و از این راه طرف دیگر را وادار به قبول نکاح کند ، یا زن بر خلاف حقیقت خود را دختر فلان شخص معروف جلوه نماید و بدین طریق موافقت مرد را با ازدواج جلب نماید و بعد از عقد معلوم شود که طرف فاقد وصف مقصود بوده ، یا عیبی داشته که با عملیات فریبنده خود آن را مخفی کرده است . در این گونه موارد شخص فریب خورده می تواند نکاح را فسخ کند .

در فقه امامیه تدلیس موجب حق فسخ است ، اعم از اینکه فریب خورده زن یا مرد باشد . در قانون مدنی کلمه تدلیس در فصل فسخ نکاح استعمال نشده ولی می توان وجود خیار تدلیس در نکاح را از ماده ۱۱۲۸ استنتاج کرد . این ماده می گوید : (( هرگاه در یکی از طرفین صفت خاصی شرط شده و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکور فاقد وصف مقصود بوده ، برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود ، خواه وصف مذکور در عقد تصریح شده ، یا عقد متبانیا بر آن واقع شده باشد )) .

البته تدلیس هنگامی صدق می کند که سوء نیت و قصد فریب وجود داشته باشد ، یعنی یک طرف عمدا با اعمال متقلبانه خود طرف دیگر را فریب داده و ترغیب به عقد ازدواج نموده باشد .

تدلیس ثالث

اگر شخص ثالث با طرف نکاح در ندلیس تبانی کرده باشد ، نکاح قابل فسخ خواهد بود . تبانی یکی از زوجین با شخص ثالث در تدلیس به منزله آن است که خود او مرتکب تدلیس شده باشد و در این صورت با توجه به ماده ۱۱۲۸ می توان گفت : صفت خاصی که یکی از زوجین بر خلاف واقع واجد آن قلمداد شده به طور ضمنی وارد قلمرو قرارداد شده و وقوع عقد مبتنی بر آن بوده است .

مطالبه خسارت

هر گاه نکاح ناشی از تدلیس باشد ، فریب خورده می تواند طبق قواعد مسوولیت مدنی از مدّلس ( تدلیس کننده ) مطالبه خسارت کند ، اعم از اینکه تدلیس کننده یکی از زوجین یا شخص ثالث باشد و اعم از اینکه همسر فریب خورده از حق فسخ استفاده کند یا نه .

بنابراین هرگاه شوهر ، در اثر تدلیس ، با زنی ثیب ( غیرباکره ) به جای بکر ( باکره ) ازدواج کند و از حق فسخ نخواهد یا نتواند استفاده نماید ، می تواند تفاوت بین مهر بکر و ثیب را به عنوان خسارت از تدلیس کننده بگیرد و اگر مهر را نداده و تدلیس کننده خود زن است ، می تواند مابه التفاوت را از مهر کسر کند و بقیه را به زن بپردازد .

—————————–

منبع : حقوق خانواده ، دکتر سید حسین صفایی و دکتر اسدالله امامی

در حال ویرایش محتوای مطالب هستیم. دلیل این کار می تواند یکی از این دلایل باشد: (1- تجدیدنظر کلی در مطلب 2- بروز شدن قوانین). هر مطلب که بروز رسانی می شود، تاریخ آن در ابتدای صفحه ذکر خواهد شد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *