واخواهی چیست و چگونه انجام می شود؟

واخواهی چیست و چگونه انجام می شود؟ به موجب ماده 305 قانون آیین دادرسی مدنی: «محکوم علیه غایب حق دارد به حکم غیابی اعتراض نماید. این اعتراض واخواهی نامیده می شود. دادخواست واخواهی در دادگاه صادر کننده حکم غیابی قابل رسیدگی است».

مطابق این ماده واخواهی برای محکوم علیه غایب حق است نه تکلیف، چرا که بیان شده است «محکوم علیه غایب حق دارد به حکم غیابی اعتراض نماید». حق دانستن واخواهی دارای آثار حقوقی است. بنابراین نمی توان پذیرش دادخواست تجدیدنظر را موکول به طی مرحله واخواهی کرد و واخواه می تواند از این حق استفاده نکند و با رعایت شرایطی فقط به تقدیم دادخواست تجدیدنظر مبادرت نماید.

واخواهی باید به موجب دادخواست باشد. پس از تقدیم دادخواست پرونده در همان شعبه صادر کننده رای بدوی مورد رسیدگی واخواهی قرار خواهد گرفت. به بیان دیگر عبارت «دادگاه صادر کننده حکم غیابی» مندرج در ماده مذکور، به معنای شعبه دادگاه است به این صورت که هر شعبه دادگاه که حکم غیابی صادر می کند دادخواست واخواهی نیز در همان شعبه قابل رسیدگی است.

سوال: در صورتی که دعوایی مرتبط با دعوای واخواهی در شعبه دیگری از دادگاه های عمومی مطرح باشد، آیا قاضی رسیدگی کننده به دعوای واخواهی مجاز خواهد بود که در اجرای بند 2 ماده 84 قانون مذکور پرونده واخواهی را به دادگاه دیگری که پرونده خود را مرتبط با پرونده مطروحه در آن دادگاه می داند ارسال کند؟ پاسخ به این سوال منفی است. به عنوان مثال در شعبه 3 دادگاه عمومی حقوقی استان اصفهان دعوایی به خواسته مطالبه وجه یک فقره چک مطرح و دادگاه غیاباً خوانده را به پرداخت وجه چک محکوم نموده است. محکوم علیه غایب از حکم محکومیت خود واخواهی می نماید. دادگاه در مقام رسیدگی به واخواهی به موجب لایحه واخوانده (خواهان اولیه) یا به طریق دیگری اطلاع حاصل می کند که متعهد سفته (واخواه) دعوایی به خواسته استرداد چک به علت امانی بودن آن در شعبه 7 دادگاه عمومی حقوقی اصفهان اقامه و آن دعوی نیز در حال رسیدگی است. بدیهی است این دو دعوی با یکدیگر ارتباط دارند. اما از آنجایی که دعوای واخواهی منحصراً در دادگاه صادر کننده حکم غیابی قابل رسیدگی است، ارسال پرونده واخواهی برای دادگاهی که به دعوای استرداد چک  رسیدگی می کند ممکن نخواهد بود و چنانچه موضوع رئیس حوزه قضایی نیز اعلام شود تنها ارسال پرونده استرداد چک به دادگاه رسیدگی کننده به دعوای واخواهی ممکن خواهد بود نه عکس آن.

انصراف از واخواهی

واخواهی چیست و چگونه انجام می شود؟ – در برخی از موارد معترض به رای واخواهی به صراحت مراتب انصراف خود را از واخواهی نسبت به رای غیابی اعلام و تقاضای ارسال پرونده به دادگاه تجدیدنظر را دارد که در این گونه موارد با توجه به اینکه به صراحت ماده ۳۰۵ قانون آیین دادرسی مدنی واخواهی حق محکوم علیه هست؛ لذا چنانچه حق مذکور را اسقاط یا از خود سلب نماید موجبی جهت رسیدگی دادگاه بدوی به اعتراض وی نخواهد بود. لذا ضروری است پس از اعتراض معترض، پرونده جهت رسیدگی به دادگاه تجدید نظر ارسال گردد. همچنین انتظار انقضای مهلت واخواهی نیز موردی نخواهد داشت؛ چرا که شخص معترض با انصراف از واخواهی امکان عدول از آن را ندارد.

بیشتر بدانید:

افزایش خواسته و شرایط آن

با این حال در برخی از موارد معترض به رای غیابی به صراحت حق واخواهی را از خود سلب نمی نماید؛ لیکن لایحه اعتراضیه وی به گونه مبهم تنظیم گردیده است که دقیقاً مشخص نمی باشد که مراد معترض رسیدگی توسط دادگاه بدوی است یا دادگاه تجدیدنظر، که در این صورت رجوع به اصل رسیدگی به اعتراض به عنوان واخواهی ضروری است؛ اما چنانچه معترض به صراحت حق واخواهی را از خود سلب نموده باشد لیکن از مفاد لایحه اعتراضیه و مستندات ابرازی از ناحیه وی انصراف وی از واخواهی و تقاضای رسیدگی توسط دادگاه تجدیدنظر احراز گردد، با تلقی اعتراض وی به عنوان تجدیدنظرخواهی رسیدگی به آن با دادگاه تجدیدنظر خواهد بود. اداره حقوقی قوه قضاییه نیز در این زمینه نظراتی را بیان داشته است. به موجب نظریه مشورتی شماره ۷/۹۲۰۸ مورخ ۱۳۸۲/۱۲/۲: با صرف نظر کردن واخواه از واخواهی و اعلام به اینکه تقاضای تجدیدنظر دارد، دادگاه بدوی بایستی پرونده را به دادگاه تجدیدنظر ارسال نماید.