آيين نامه اجرايی قانون حمايت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بدسرپرست
آيين نامه اجرايی قانون حمايت از کودکان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست
حمايت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست – وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعي ـ وزارت دادگستري
وزارت کشور ـ وزارت امور خارجه
هيأت وزيران در جلسه ۱۴/۴/۱۳۹۴ به پيشنهاد وزارتخانههاي تعاون، کار و رفاه اجتماعي، دادگستري و کشور و به استناد ماده (۳۶) قانون حمايت از کودکان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست ـ مصوب ۱۳۹۲ـ ، آييننامه اجرايي قانون يادشده را به شرح زير تصويب کرد:
آييننامه اجرايي قانون حمايت از کودکان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست
ماده۱ـ در اين آييننامه اصطلاحات زير در معاني مشروح مربوط به کار ميروند:
الف ـ قانون: قانون حمايت از کودکان و نوجوانان بيسرپرست و بدسرپرست ـ مصوب ۱۳۹۲ـ
ب ـ سازمان: سازمان بهزيستي کشور
پ ـ دادگاه صالح: دادگاه صادرکننده قرار يا حکم قطعي سرپرستي
ت ـ کودک يا نوجوان: کودک يا نوجوان موضوع مواد (۸) و (۹) قانون
ث ـ کودک يا نوجوان بيسرپرست (فاقد سرپرست): کودک يا نوجوان موضوع بندهاي (الف) و (ب) ماده (۸) قانون
ج ـ کودک يا نوجوان بدسرپرست: کودک يا نوجوان موضوع بندهاي (ج) و (د) ماده (۸) قانون
چ ـ سرپرست منحصر: دختران و زنان بدون شوهري که حداقل داراي سي سال سن بوده و مطابق حکم قطعي دادگاه، سرپرستي کودک يا نوجوان اناث بيسرپرست و بدسرپرست را پذيرفته و بر عهده دارند.
ح ـ سرپرستان: زن و شوهر بدون فرزند يا داراي فرزند که به حکم قطعي دادگاه، سرپرستي کودک يا نوجوان بيسرپرست يا بدسرپرست را پذيرفته و بر عهده دارند.
خ ـ قرار سرپرستي آزمايشي: تصميم دادگاه صالح مبني بر واگذاري سرپرستي کودک يا نوجوان قبل از صدور حکم سرپرستي دايم به مدت شش ماه
د ـ مداخلات تخصصي: مجموعه اقدامات مبتني بر شواهد و تجارب علمي به منظور تشخيص و شناسايي مشکل و ارايه طرح کمکي متناسب با شرايط خانواده فرزندپذير با تأکيد بر تأمين منافع عاليه کودک يا نوجوان تحت سرپرستي
ماده۲ـ متقاضيان سرپرستي مقيم ايران مکلفند تقاضانامه خود را به ضميمه مدارک مربوط به مشخصات فردي و وضعيت خانوادگي، تحصيلي، شغلي و مالي، مطابق برگه (فرم) واحد که توسط سازمان با رعايت قوانين و مقررات مربوط تنظيم و ابلاغ ميشود، شخصاً يا به وسيله نماينده قانوني به اداره بهزيستي محل اقامت ارايه کنند.
تبصره ـ ادارات بهزيستي مکلفند پس از دريافت تقاضانامه و مدارک موضوع اين ماده از متقاضيان سرپرستي و نيز اخذ تأييديههاي لازم موضوع بندهاي (ب)، (هـ)، (و) و (ح) ماده (۶) قانون از مراجع ذيربط، مراتب را همراه اعلام نظر کارشناسي حداکثر پس از دو ماه از دريافت تقاضانامه به دادگاه صالح تقديم نمايند.
ماده۳ـ ايرانيان متقاضي سرپرستي مقيم خارج از کشور مکلفند تقاضانامه و مدارک موضوع ماده (۲) اين آييننامه را مطابق برگه (فرم) واحد که توسط سازمان با رعايت قوانين و مقررات مربوط تنظيم و ابلاغ ميشود، به سفارتخانهها، کنسولگريها و يا دفاتر حفاظت منافع جمهوري اسلامي ايران تقديم نمايند.
تبصره۱ـ سفارتخانهها، کنسولگريها و دفاتر حفاظت منافع جمهوري اسلامي ايران مکلفند مدارک فوقالذکر را پس از تأييد جهت اعلام به سازمان به وزارت امور خارجه ارسال نمايند.
تبصره۲ـ مراجعه حضوري دارندگان حکم سرپرستي به سازمان در زمان تحويل کودک يا نوجوان الزامي است مگر اينکه کودک يا نوجوان، مقيم خارج از کشور باشد که در اين صورت تحويل وي با لحاظ قوانين و مقررات حاکم توسط سفارتخانهها، کنسولگرها و يا دفاتر حفاظت منافع جمهوري اسلامي ايران انجام خواهد شد.
ماده۴ـ متقاضيان سرپرستي که ادعاي يافتن طفلي را دارند، موظفند مراتب را در اسرع وقت به ادارات بهزيستي محل يافتن طفل اعلام کنند. ادارات بهزيستي مکلفند مراتب را به ضميمه مدارک و گزارشهاي لازم جهت اثبات ادعاي يابنده به مراجع قضايي منعکس نمايند.
تبصره۱ـ پس از اثبات ادعاي يابنده طفل در دادگاه، در صورتي که يابنده متقاضي سرپرستي و واجد شرايط مندرج در قانون براي سرپرستي باشد با رعايت فرايند مقرر در ماده (۲) اين آييننامه و اولويتهاي مندرج در تبصره (۳) ماده (۵) قانون، در اولويت واگذاري سرپرستي قرار ميگيرد.
تبصره۲ـ تا زمان تکميل تحقيقات اوليه و طي مراحل قانوني توسط مراجع ذيصلاح، کودک يا نوجوان با معرفي دادگاه صالح توسط سازمان نگهداري خواهد شد. در موارد اضطراري که مصالح عاليه کودک يا نوجوان اقتضا مينمايد، کودک يا نوجوان مطابق ضوابط مربوط و به تشخيص سازمان به صورت موقت توسط ادارات بهزيستي و يا يابنده تحت نظارت سازمان نگهداري ميشود و متعاقب آن موضوع در اسرع وقت به ضميمه مدارک و گزارشهاي لازم جهت اثبات ادعاي يابنده به مراجع قضايي منعکس خواهد شد .
ماده۵ ـ متقاضي يا متقاضيان سرپرستي بايد متعهد گردند تمامي هزينههاي مربوط به نگهداري و تربيت و تحصيل افراد تحت سرپرستي را حين سرپرستي و پس از فوت تا تعيين سرپرست جديد تأمين نمايند. سرپرست منحصر يا سرپرستان موظفند با نظر سازمان، خود را نزد يکي از شرکتهاي بيمه به نفع کودک يا نوجوان تحت سرپرستي بيمه عمر کنند.
تبصره ـ حداقل سرمايه بيمه عمر موضوع اين ماده با توجه به شرايط جامعه و نيازهاي آتي کودک يا نوجوان با نظر سازمان تعيين خواهد شد. موارد استثنا از حکم اين ماده به تشخيص دادگاه خواهد بود.
ماده۶ ـ در صورت فوت سرپرست منحصر يا سرپرستان، افراد تحت سرپرستي در حکم افراد تحت تکفل متوفي محسوب گرديده و صندوق بازنشستگي ذيربط موظف است تا تعيين سرپرست جديد نسبت به برقراري و پرداخت مزاياي مستمري وظيفه بازماندگان به افراد تحت سرپرستي اقدام کند.
تبصره ـ کودک يا نوجوان تحت سرپرستي جزو عائله تحت تکفل سرپرست منحصر يا سرپرستان محسوب و از زمان قرار سرپرستي آزمايشي حسب مورد از کليه مزاياي قانوني وفق قوانين و مقررات مربوط برخوردار خواهد شد.
ماده۷ـ سازمان مکلف است هرگونه تغيير در وضعيت سرپرستي افراد تحت سرپرستي اعم از فوت سرپرست منحصر يا هر يک از سرپرستان، طلاق، جدايي و فسخ حکم سرپرستي آنها و تعيين سرپرست جديد را به مراجع ذيربط از جمله دستگاه محل خدمت و صندوق بازنشستگي ذيربط اعلام کند تا سازمانهاي مذکور حسب مورد نسبت به اجراي تکاليف قانوني مربوط از جمله قطع يا برقراري حقوق مستمري و مزاياي متعلقه اقدام نمايند.
ماده۸ ـ سازمان مکلف است به محض اطلاع از بروز هرگونه اختلال در روند سرپرستي کودک يا نوجوان تحت سرپرستي، مداخلات تخصصي نموده و در صورتي که تشخيص دهد ادامه سرپرستي مطابق مصلحت کودک يا نوجوان نيست و فسخ حکم سرپرستي ضروري است، با ارايه گزارش لازم تقاضاي فسخ حکم سرپرستي را از دادگاه صالح نمايد.
ماده۹ـ هر يک از سرپرستان مکلفند در صورت فوت ديگري يا زندگي مستقل يا وقوع طلاق بين آنان، مراتب را به صورت کتبي به سازمان اعلام کنند. سازمان مکلف است پس از اطلاع و انجام بررسيهاي کارشناسي لازم مراتب را همراه با درخواست به دادگاه اعلام کند تا دادگاه با در نظر گرفتن نظر مشورتي سازمان و نظر کودکان بالغ نسبت به واگذاري سرپرستي به يکي از زوجين يا شخص ثالث، اتخاذ تصميم نمايد.
ماده۱۰ـ هرگاه سرپرست درصدد ازدواج برآيد، بايد مشخصات فرد مورد نظر را به دادگاه صالح اعلام کند. در صورت درخواست دادگاه، سازمان نسبت به انجام امور کارشناسي و ارايه مشاورههاي لازم به سرپرست اقدام مينمايد. در صورت وقوع ازدواج، سازمان مکلف است گزارش ازدواج را به دادگاه اعلام تا با حصول شرايط قانون نسبت به ادامه سرپرستي به صورت مشترک و يا فسخ آن اتخاذ تصميم نمايد.
ماده۱۱ـ افرادي که بنا به دلايل موجه و يا تحت شرايط خاص، سرپرستي کودک يا نوجواني را حداقل يک سال پيش از سپردن به سازمان عهدهدار بودهاند، در صورتي که متقاضي سرپرستي و واجد شرايط مقرر در قانون براي سرپرستي باشند، در صورت اثبات دلايل موجه يا شرايط خاص نزد دادگاه صالح، نسبت به سرپرستي کودک يا نوجوان تقدم دارند.
ماده۱۲ـ سازمان مکلف است با رعايت احوال شخصيه پيروان اديان رسمي مصرح در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران، به منظور راهنمايي و مشاوره افرادي که سرپرستي کودک و نوجوان را عهدهدار ميشوند، با استفاده از ظرفيتهاي موجود و بدون توسعه ساختار تشکيلاتي، نسبت به ايجاد دفاتر مشاوره ديني مربوط به امور فرزند خواندگي با همکاري مرکز مديريت حوزه علميه اقدام نمايد. واگذاري سرپرستي کودک يا نوجوان منوط به تأييد دفتر مذکور مبني بر اخذ راهنمايي و مشاوره توسط سرپرست منحصر يا سرپرستان از دفاتر مذکور خواهد بود.
ماده۱۳ـ نظارت بر حسن اجراي اين آييننامه و نيز نظارت بر وضعيت کودک يا نوجوان در خانواده در همه مراحل در داخل کشور بر عهده سازمان و در خارج از کشور با لحاظ قوانين و مقررات حاکم، بر عهده سفارتخانهها، سرکنسولگريها و يا دفاتر حفاظت منافع جمهوري اسلامي ايران است.
معاون اول رئيسجمهور ـ اسحاق جهانگيري – حقوق گستر
روزنامه رسمی – حمايت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست – حمايت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست