آئین دادرسی مدنی

تامین دلیل چیست؟

تامین دلیل چیست؟ در این مطلب از سایت حقوق گستر به بررسی موضوع تامین دلیل و مرجع صالح برای صدور آن پرداخته شده است.

قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379 در مواد 149 الی 155 به موضوع تامین دلیل پرداخته است. به علاوه قانون شورای حل اختلاف مصوب 1394 حاوی مقرراتی در مورد تامین دلیل می باشد. قانون آیین دادرسی مدنی تامین دلیل را تعریف نکرده است. با توجه به ماده 149 قانون مذکور و رویه قضایی می توان تامین دلیل را به این شرح تعریف کرد: «حفظ و نگهداری ادله و اماراتی که احتمال از بین رفتن یا تغییر یا تحریف در آنها وجود دارد، از طریق طی تشریفات قانونی». هر دلیلی از ادله اثبات دعوا اعم از سند، شهادت، امارات قضایی و قراین که حفظ آنها فوریت داشته و عدم حفظ آنها موجب شود که «در آینده استفاده از دلایل و مدارک متعذر یا متعسر» شود، می تواند موضوع درخواست تامین دلیل باشد؛ از قبیل تحقیق محلی و کسب اطلاع از مطلعین و استعلام نظر کارشناسان یا دفاتر تجاری یا استفاده از قرائن و امارات موجود در محل و یا دلایلی که نزد طرف دعوا یا دیگری است (ماده 149 همین قانون). برای مثال هرگاه سازنده بر خلاف قرارداد با پیمانکار در حال استفاده از مصالح نامرغوب مانند آهن، تیرچه یا سیم و لوله درجه دو در ساختمان باشد، چون این مصالح بعدها با سیمان و گچ و غیره پوشیده می شوند، تامین دلیل می تواند طریقی مطمئن برای اثبات تخلف سازنده پس از تکمیل ساختمان باشد.

تامین دلیل برای حفظ و نگهداری ادله ای است که وجود دارند؛ بنابراین با تحصیل دلیل یا کشف دلیل تفاوت دارد. از یک سو دلیلی که از طریق تامین دلیل جمع آوری می شود، علی القاعده نمی تواند مصداق سند و مدرک مکتوم باشد و به عنوان جهتی برای اعاده دادرسی به کار گرفته شود. از سوی دیگر هرچند تامین دلیل طبق آنچه در ماده 149 آمده نسبت به دلایلی که نزد طرف دعوا می باشد نیز امکان پذیر است؛ اما علی القاعده نمی توان از آن به عنوان شیوه ای برای اجبار طرف دعوا به ارائه دلیلی که قانوناً الزامی به ارایه آن ندارد، بهره گرفت.

مرجع صالح برای تامین دلیل

تامین دلیل چیست؟ به موجب بند (چ) ماده 9 قانون شورای حل اختلاف مصوب 1394، تامین دلیل در صلاحیت قاضی شورای حل اختلاف می باشد. این بند، تامین دلیل را از صلاحیت دادگاه حقوقی خارج و در صلاحیت ذاتی شورای حل اختلاف قرار داده است. در این خصوص به نظر می رسد حتی اگر یک طرف تامین دلیل، دولت باشد، بازهم تامین دلیل در صلاحیت ذاتی شورای حل اختلاف است. بنابراین تامین دلیل باید از شورای حل اختلافی که دلایل و امارات در حوزه آن واقع شده، درخواست شود و اگر درجایی شورای حل اختلاف تشکیل نشده باشد، این درخواست باید از دادگاه حقوقی همان محل به عمل آید. همچنین با توجه به ملاک ماده 22 قانون شورای حل اختلاف، هرگاه تامین دلیل همراه با دعوای اصلی یا در جریان رسیدگی به دعوای اصلی درخواست شود و دعوای اصلی در صلاحیت دادگاه باشد، رسیدگی به درخواست تامین دلیل نیز در صلاحیت دادگاه خواهد بود.

نویسنده
احسان نصوحی
منبع
آیین دادرسی مدنی (جلد سوم)، دکتر گودرز افتخار جهرمی و دکتر مصطفی السان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا