حقوق تجارت

برات سازشی چیست و چگونه صادر می شود؟

برات سازشی چیست و چگونه صادر می شود؟ قانون تجارت ایران برات را تعریف نکرده است ولی در تعریف آن می‌توان چنین گفت: «برات نوشته‌ای است که به‌موجب آن شخصی به دیگری دستور می‌دهد در وعده‌ای معین یا قابل تعیین مبلغی را به شخص ثالث یا به حواله کرد او پرداخت کند. دستور دهنده را (برات‌کش، صادرکننده یا برات دهنده) می‌نامند و به شخصی که دستور را دریافت می‌کند، (برات‌گیر و یا محال علیه) می‌گویند و شخص ثالث نیز (دارنده برات) نامیده می‌شود». بنابراین برای کامل شدن برات حداقل سه نفر باید در آن شرکت کنند. برات سازشی به براتی گفته می شود که فاقد محل است و صادر کننده اش قصد ندارد، حتی در سر رسید، محل آن را نزد براتگیر تامین کند. از نظر حقوقی،‌ محل عبارت از وجهی است که به اتکای وجود فعلی آن و یا وجودش در موعد پرداخت، براتکش مبادرت به صدور برات می کند.

بیشتر بخوانید:

برات چیست و چگونه صادر می شود؟

هنگامی که صادر کننده نیاز به اعتبار دارد تا بتواند ثمن معامله ای را در ظرف موعد معینی بپردازد، برای صادر می کند و براتگیر نیز موافقت می کند که آن را قبول کند. صادر کننده برات در قبال کالا یا خدمتی که از شخصی دریافت کرده است، برات مزبور را به این شخص تسلیم می کند؛ لیکن قبل از سر رسید برات، وجه آن را به دارنده پرداخت می کند و برات را از گردش خارج می سازد. بدین ترتیب، برات سازشی زمانی مفید است که شخص نیازمند به پول نتواند به وسایل دیگری وجود مورد نیازش را به دست آورد. در این صورت، صدور برات سازشی به او امکان می دهد ظرف مهلتی که برای پرداخت برات مقرر شده است،‌ وجه لازم را به دست آورد.

در حقوق تجارت ما، وجود محل در زمان صدور برات و یا قصد تامین آن در سر رسید،‌ شرط لازم صحت برات نیست؛ بنابراین صدور برات سازشی از نظر حقوق ایران بلااشکال است؛ مگر آنکه جهت صدور برات نامشروع باشد که در این صورت مقررات ماده 217 و بند 4 ماده 190 قانون مدنی قابل اعمال است. برات سازشی زمانی نامشروع تلقی می شود که برای مثال،‌ صادر کننده با به جریان انداختن آن، وجوهی از اشخاص ثالث دریافت و در قبال آن برات مزبور را به آنها تسلیم می کند، در حالی که می داند این سند به موقع پرداخت نخواهد شد. این اقدام، هرگاه با سوء نیت و متقلبانه صورت گرفته باشد، کلاهبردای محسوب می شود.

هرگاه برات به دلیل نامشروع بودن جهتش باطل اعلام شود، این بطلان در حقوقی که دارنده با حسن نیت در مقابل مسئولات برات دارد، تاثیری نمی گذارد و دارنده مزبور می تواند با توجه به ماده 249 قانون تجارت و اصل استقلال امضائات، به کلیه مسئولان برات به طور تضامنی مراجعه کند. منظور از دارنده با حسن نیت دارنده ای است که از سازشی بودن برات خبر نداشته باشد.

در حقوق ما در صورتی که برات سازشی توسط تجار صادر شود، این امر از موارد صدور حکم ورشکستگی به تقصیر اعلام شده است. در واقع به موجب بند 3 ماده 541 قانون تجارت، تاجر «اگر به قصد تاخیر انداختن ورشکستگی خود… وسائلی که دور از صرفه است به کار برده تا تحصیل وجهی نماید، اعمل از اینکه از راه استقراض یا صدور برات یا به طریق دیگر باشد» ورشکسته به تقصیر اعلام خواهد شد. مجازات چنین تاجر ورشکسته ای از شش ماه تا سه سال حبس خواهد بود. برات سازشی چیست

بیشتر بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا